Pszetfurnia

1% podatku

2012-01-08T17:13:00.001+01:00

Pewnie nie wszyscy z Państwa już postanowili, na co przeznaczyć w tym roku 1% podatku. My swój damy choremu.

Witaj,
Jeśli to czytasz, to zapewne znasz mnie lub kogoś z kręgu moich przyjaciół, rodziny lub bliskich znajomych. Jeśli nie wiesz jeszcze na co przeznaczyć 1% swojego podatku, to może zdecydujesz się wspomóc moje leczenie.
Cztery lata temu zdiagnozowano u mnie stwardnienie rozsiane (SM). Tej choroby niestety nie można wyleczyć. Kuracja polega na dożywotnim przyjmowaniu leków spowalniających rozwój SM i sukcesem jest jeżeli nie jest gorzej.
Po roku oczekiwania otrzymałem, finansowaną przez NFZ, trzyletnią kurację, która okazała się na tyle skuteczna, że w tym okresie nie nastąpiła progresja choroby. Skuteczność terapii potwierdził również fakt, że natychmiast po jej zakończeniu, nastąpił rzut choroby i trafiłem do szpitala...
Niestety pomimo tego, że powinienem przyjmować lek do końca życia, że nadal płacę składki na ZUS i jestem ubezpieczony, NFZ nie przewiduje dla chorych na SM stałego leczenia.
Koszt leku to 4 tysiące złotych miesięcznie. Trochę dużo, prawda? Dlatego szukamy alternatywnych sposobów finansowania leczenia i założyliśmy subkonto w Fundacji na rzecz Chorych na stwardnienie rozsiane „Dobro powraca”. Wiemy, że to pewnie nie wystarczy, ale mamy nadzieję, że za jakiś czas doczekamy się możliwości ponownego skorzystania z refundacji NFZ.

Jak widać na zdjęciu, nie wyglądam tak, jak powszechnie kojarzy się chory na SM. Nadal mam swoje plany i zainteresowania. Mam jeszcze parę górek do zdobycia i jezior do przepłynięcia. Muszę też nauczyć tych dwóch małych gości, jak być porządnymi ludźmi i pokazać im, o co w życiu chodzi i co jest naprawdę ważne. I czasem zagrać z nimi w piłkę. Do tego potrzebuje trochę szczęścia i zdrowia ... które kosztuje 4 tysiące miesięcznie...

Wypadałoby rzucić palenie i picie i tak zaoszczędzone złotówki przeznaczyć na leczenie. Tylko, że ja nie palę i nie piję, więc cała nadzieja w dobrych ludziach.
Wszystkim, którzy będą chcieli pomóc, serdecznie dziękujemy i wierzymy, że zgodnie z nazwą fundacji, dobro powraca.

W jaki sposób wypełnić PIT, by 1% podatku przekazać na rzecz Mirka:
Na ostatniej stronie PIT, w rubryce Wniosek o przekazanie 1% podatku dochodowego na rzecz organizacji pożytku publicznego, należy podać nazwę organizacji „Dobro Powraca – Fundacja na rzecz Chorych na stwardnienie rozsiane” oraz nr jej wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego (0000 33 88 78), a w celu szczegółowym wpisać nazwisko Mirosław Kurzyp.

Kto może przekazać 1% podatku oraz czy informacja o wysokości wpłaty i dane darczyńcy są przekazywane fundacji: http://www.dobropowraca.pl/cms/moesz-pomoc/1-podatku.html

Darowizny, inne niż 1% podatku, można przekazywać na konto Fundacji, z zaznaczeniem w opisie przelewu nazwiska obdarowanego: Mirosław Kurzyp
Nr konta i szczegóły: http://www.dobropowraca.pl/cms/moesz-pomoc/darowizny.html

Zasady wykorzystania środków zgromadzonych na subkoncie:
http://www.dobropowraca.pl/cms/subkonta/wykorzystanie-srodkow.html

Więcej informacji:
www.dobropowraca.pl

Pozdrawiam i dziękuję,
Mirek Kurzyp

Teatr Małego Widza

2011-11-02T07:41:00.000+01:00

Bardzo fajny teatr, bardzo fajny spektakl. Dzieci, rodzice, dziadkowie – wszyscy zachwyceni. Fajny też tekst ulotki dla rodziców, ale dobrze by mu zrobiło poprawienie kilku błędów, z których dwa są rażące i dostrzeże je każdy w miarę uważny czytelnik. Poprawiliśmy je i pokazujemy poniżej:

Dopisek
Teatr do nas napisał:

Już poprawione.
Baaardzo dziękujemy :-)

A nam baaardzo miło :) :)

„Obojniak” w „Polityce”

2011-10-28T22:23:00.000+02:00

Słowo obojniak, i jeszcze obojniactwo. W „Polityce” numer 43, na stronie 30, w artykule Ewy Wilk.
Nie ma takich słów. Są obojnak, obojnactwo.
Wstyd.

Urbaniak w kokilce

2011-10-24T20:45:00.000+02:00

Byłem właściwie chroniony, żyłem w kokilce. Miałem tylko grać na skrzypcach. Mogłem nawet nie iść do szkoły, jeśli ćwiczyłem. Zażyłem dużo wolności pomimo systemu.

Tak swoje młode lata wspomina we „Wprost” (nr 41) znany jazzman Michał Urbaniak.

Coś nam się zdaje, że mistrzowi pomyliła się kokilka z kokonem.

Tybinga to Włochy

2011-10-19T21:47:00.000+02:00

Tak w każdym razie informuje zestawienie Polskie odpowiedniki wybranych obcych nazw miejscowych zamieszczone w elektronicznej Powszechnej encyklopedii PWN (wersja 1, Wydawnictwo Naukowe PWN SA 2007):

A jakby tak wydawnictwo zechciało zrobić choć raz użytek z możliwości aktualizacji on-line, którą teoretycznie dają dwa kliknięcia: Narzędzia, Aktualizacja internetowa? Teoretycznie, bo choć wiele można by w encyklopedii zaktualizować i poprawić, po tych dwóch kliknięciach zawsze się pokazuje komunikat:

Wara z Poznania…

2011-10-18T07:36:00.000+02:00

… napisał na billboardzie oburzony mieszkaniec tego miasta.

Powinien był napisać Wara od Poznania.

Jeśli wara, to od czegoś; jeśli z Poznania, to precz, won, wynocha – bo o to chyba chodziło temu panu.

Dopisek

Ej! – krzyknął z góry. – Ej, ty ryży kudła,

Wara od źródła!

Pamiętają Państwo? Mickiewicz, Lis i kozioł.

Słownik gwary miejskiej Poznania

2011-10-16T16:30:00.004+02:00

Zaraz go dodamy do działu „Słowniki” naszej „Polszczyzny w sieci”, gdzie będzie konkurował ze Słownikiem gwary poznańskiej, o którym pisaliśmy tutaj.

Z hasła wymborek: Ten jest parzynga, ten ma koponę na krybonach, ten jest pasikonik, ten znowyk krzyślate giyry, ten ma muskuły jak bocian pięty, zaś jeszczyk inny ma łeb jak wymborek.

Błąd w „kościuszkowskim”

2011-10-15T07:10:00.000+02:00

Nowy słownik Fundacji Kościuszkowskiej (Universitas 2009):

Technologia amalganowa

2011-10-07T07:37:00.000+02:00

Tak Lidl zachęca w newsletterze do kupowania energooszczędnych żarówek.

Powinno być amalgamatowa.

Amalgamat (ang. amalgam) – stop metalu z rtęcią.

Groszówka za dwa złote…

2011-10-04T08:13:00.000+02:00

… a dokładnie za dwa dwadzieścia, do kupienia tutaj, ostatnia sztuka!

Zapytano nas, dlaczego igła groszówka – czyli, jak mówi słownik, duża igła do szycia, cerowania – nazywa się groszówka. Odpowiedzieliśmy, zastrzegając się, że to tylko domysł, że może dlatego, że w jakichś zamierzchłych czasach kosztowała grosz. Potem zaczęliśmy szperać.

W słowniku „warszawskim” (tom 1, 1900) wyszperaliśmy:

Nie ma tu co prawda igły groszowej, ale jest świeca, książka, cygaro, co potwierdza nasze przypuszczenia. Potwierdza je też w swym Wielkim słowniku etymologiczno-historycznym języka polskiego (Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008) Krystyna Długosz-Kurczabowa, gdy pisze: groszówka (...) moneta groszowa, a także przedmiot w cenie grosza.

Dopisek
Ciekawa rzecz, że grosz pochodzi od łacińskiego grossus – gruby, mocny.

Maluch do 3,5 lat

2011-09-26T13:46:00.000+02:00

Choć na stronie internetowej piszą poprawnie, na żoliborskich płotach ogłaszają się z błędem.

Powinno być do 3,5 roku.

Dopisek
Wątpiących odsyłamy do hasła pół w Wielkim słowniku poprawnej polszczyzny PWN.

Dopisek
Miesiąc później wpadła nam w ręce ulotka tego przedszkola, zachwalająca aktywności, chociaż to słowo nie ma liczby mnogiej:

Lecznica dermatologii

2011-09-21T09:05:00.003+02:00

To nam przypomina szkołę nauki jazdy.

Tort od Blikle

2011-09-21T05:49:00.000+02:00

Fragment plakatu zapowiadającego „Urodziny placu Wilsona”:

Ciekawe, kto to wymyślił, bo nie przypuszczamy, żeby firma Blikle poszła w ślady na przykład Ikei, która sobie nie życzy odmieniania nazwy.

Dopisek
Cały plakat można zobaczyć tutaj.

Appy, appsy, aplikacje?

2011-09-20T16:29:00.004+02:00

Na pytanie:

Czy w polskich tekstach pisać app (l.mn. appy) czy apps (l.mn. appsy)? – chodzi o programy do iPada, iPhone'a, iPoda touch, czyli do produktów firmy Apple. To dość świeża rzecz, ale wydaje mi się, że uzus przemawia na korzyść appsów, a zasady językowe kazałyby mi wybrać formę app/appy.

odpowiedzieliśmy:

App to skrót od application. To, że te same trzy litery są w apple, to zbieg okoliczności. Nie pisalibyśmy ani appy, ani appsy, tylko aplikacje.

na co nasza interlokutorka odparła:

Takie rozstrzygnięcie byłoby mi bardzo na rękę, ale obawiam się, że naczelny będzie nalegał, by stosować również którąś z wymienionych form. Uparty jest :-) Wspomniany zbieg okoliczności to nie lada gratka także dla moich redaktorów – forma krótka, a pełna treści, od razu się kojarzy; zamiennik byłby opisowy. Nie zrezygnują z tego. Gdyby jednak musieli się Państwo za którąś z tych form opowiedzieć, to która by to była?

My na to:

Wybralibyśmy appy.

Psychodnia

2011-09-18T07:27:00.000+02:00

Warszawa, ulica Heroldów

Zawiłości bankowości?

2011-09-15T04:55:00.000+02:00

(...) jeszcze 15 lat temu na jedną placówkę [bankową] przypadało w naszym kraju dwa razy mniej mieszkańców niż w Europie Zachodniej czy USA. Istniała więc ogromna luka w jakości obsługi i duży potencjał do rozwoju sieci banków. Jednocześnie nieproporcjonalnie szybciej przybywało w Polsce klientów bankowych, więc liczba klientów przypadających na jedną placówkę malała.

Chociaż „Wprost” przypisuje te słowa absolwentowi SGPiS i INSEAD, byłemu wiceprezesowi PKO BP, twórcy mBanku, byłemu prezesowi BRE Sławomirowi Lachowskiemu i chociaż w papierowej edycji informuje, że tekstem zajmowali się liczni redaktorzy i korektorzy (Robert Azembski, Michał Gajewski, Paweł Masicz, Anna Sochocka i Tomasz Koźliński) – nam się wydaje, że nie mają one sensu.

A może zagrzebane w słownikach mole książkowe nie potrafią pojąć zawiłości bankowości?

Akd schodzący po schodach

2011-09-12T12:52:00.001+02:00

Żeby się upewnić, że Duchamp nie przysłał na wystawę nocnika, jak chciała pewna tłumaczka, tylko pisuar, i że nie nazwał go źródłem, tylko fontanną, zajrzeliśmy do Sztuki świata (tom 12, Arkady 1998, redakcja Izabela Kunińska, korekta Krystyna Boberowa) i przy okazji odkryliśmy taki głupi błąd:

Dopisek

Kupciuszek

2011-09-12T05:26:00.000+02:00

Ciuchland (lumpeks, second-hand, szmateks) w Legionowie:

Nazwa pomysłowa czy taka sobie? Sami nie wiemy, co o niej sądzić. Za to zdecydowanie nam się nie podobają składające się na nią „drewniane” litery. Ni przypiął, ni przyłatał. Ale to już inna para kaloszy.

Gdzie leży Oregon

2011-09-09T15:59:00.000+02:00

Zdanie z jeszcze ciepłej bardzo ciekawej książki Tomasza Zalewskiego Inne Stany (Polityka Spółdzielnia Pracy, Warszawa 2011, redakcja Jacek Kowalczyk, korekta Marianna Chałupczak):

W 1845 r. dziennikarz John L. O'Sullivan napisał, że „oczywistym przeznaczeniem” Ameryki jest wcielić do Unii wolną wtedy Republikę Teksasu i terytoria na północno-zachodnim wybrzeżu Pacyfiku znane jako Kraj Oregon.

Grzbiet książki

2011-09-03T08:38:00.000+02:00

Jeśli tekst na grzbiecie książki (imię i nazwisko autora, tytuł) jest umieszczony wzdłuż, powinien biec z góry na dół. Jeśli biegnie odwrotnie, to po położeniu książki poziomo, pierwszą stroną okładki ku górze, widzi się go do góry nogami:

Logiczne, prawda? Ale jak się okazuje, nie dla wszystkich. Nieprzestrzeganie tej zasady szczególnie razi, gdy grzbiety serii są zadrukowane raz tak, raz siak, jak w przypadku pokazanych tu trzech książek Aravinda Adigi wydanych przez Prószyński Media Sp. z o.o.

Dopisek
Jak powinien wyglądać grzbiet książki, można się dowiedzieć z Typografii typowej książki Roberta Chwałowskiego (Helion 2002, s. 11) i Edycji tekstów Adama Wolańskiego (Wydawnictwo Naukowe PWN 2008, s. 284).

Duże mini z Krasnegostawu

2011-09-01T05:34:00.000+02:00

Jeśli coś jest mini, to jest małe, więc nie może być jednocześnie duże.

Bezsensowna nazwa.

Za „donos” dziękujemy Miłoszowi Mellerowi.

Osobaja ruszczyzna Skwiecińskiego

2011-08-31T18:48:00.000+02:00

Tak się nią popisał w ostatnim numerze „Uważam Rze”.

Powinno być: osobogo pierioda, osobom pieriodie.

A trochę dalej: w pieskach czernokożoj Angoły, a nie w piaskach czerokożoj Angoli.

Krótki dialog o śliwkach

2011-08-31T10:52:00.001+02:00

Dziś w osiedlowym warzywniaku:

– Są węgierki?

– Nie. Ale mamy polskie śliwki.

Dopisek
Tytuł felietonu Magdy Gessler w ostatnim numerze „Wprost”: Polska śliwka, choć węgierka. No właśnie.

Centymetr Głowackiego

2011-08-29T08:11:00.000+02:00

Dwa zdania z Good night, Dżerzi (Świat Książki 2010, s. 300 i 301):

Teraz to są dwa centymetry, nawet niecałe – jeden centymetr i osiemdziesiąt dziewięć milimetrów.

Kiedy byłem mały, to były prawie cztery: dokładnie trzy i dziewięćdziesiąt jeden milimetrów.

1 cm = 10 mm

1 cm + 89 mm = 10 mm + 89 mm = 99 mm = 9,9 cm

3 cm + 91 mm = 30 mm + 91 mm = 121 mm = 12,1 cm

◄ OPÓR POSŁUSZEŃSTWO ►

2011-08-24T18:57:00.001+02:00

Jeśli idąc od placu Na Rozdrożu w stronę placu Trzech Krzyży prawą stroną Alej Ujazdowskich, zadrze się przed skrzyżowaniem z Matejki głowę i spojrzy wysoko na stojącą tam latarnię, można zobaczyć na tle nieba niezwykły drogowskaz:

Solidnie wykonany (pierwszy raz zauważyliśmy go ponad rok temu, nic mu od tamtej pory nie zaszkodziło), solidnie przymocowany, bardzo nas intryguje. Kto go tam umieścił, kiedy, po co? Co chciał w ten sposób powiedzieć? W internecie znaleźliśmy tylko jedną wzmiankę na ten temat, pod wpisem w blogu Wojciecha Orlińskiego, gdzie komentator szybkowar napisał: W Alejach Ujazdowskich na skrzyżowaniu z Matejki wisi na latarni tabliczka z napisem „opór/posłuszeństwo”, wskazująca odpowiednio na ambasadę Stanów i Sejm. Dziwne, że dotąd jej nie zdjęli.

Może ktoś z Państwa zna rozwiązanie tej zagadki?

Dopisek

Sami je znaleźliśmy, tutaj. Wcześniej najwidoczniej kiepsko szukaliśmy. Ten drogowskaz to efekt akcji grupy twożywo, sprzed trzech lat.

Jak podawać owsiankę

2011-08-23T17:26:00.000+02:00

Polskojęzyczna nalepka na opakowaniu Honey Quick Porridge, czyli błyskawicznej owsianki z miodem, z polskiego sklepu firmy Marks and Spencer, informuje, że po ugotowaniu na kuchence owsiankę należy podawać w miejsce i odstawić na minutę. Na wszelki wypadek pokazujemy to czarno na białym:

Zachodzimy w głowę, co autor – sorry, translator – miał na myśli. Gdyby nalepką nie zakryto oryginalnego tekstu (bezmyślnie, bo jest na nią mnóstwo miejsca na pustych bocznych ściankach pudełka), można by to sprawdzić. A jak będzie chciał poznać sposób przyrządzania owsianki mieszkający w Polsce cudzoziemiec, który nie zna naszego języka, w ogóle niczego się nie dowie.

Dopisek
Owsiankę wypróbujemy jutro rano. O wrażeniach damy znać.

Dopisek
No cóż, gdybyśmy o tym nie przeczytali na opakowaniu, nie przyszłoby nam do głowy, że jest w niej miód. Nie dopatrzyliśmy się ani jego smaku, ani zapachu, ani słodyczy. Nasza domowa owsianka z syropem klonowym i brązowym cukrem jest o niebo lepsza.

W obiad

2011-08-20T08:00:00.000+02:00

O dawkowaniu lekarz napisał na recepcie Jedna tabletka w obiad. Nie pamiętamy, czy chodziło o to, że lek miał być zażywany w trakcie obiadu, czy w porze obiadowej (w środku dnia, nie rano i nie wieczorem). W każdym razie bardzo nam się te słowa użyte w takim miejscu spodobały, bo pozbawiały receptę urzędowości, schematyzmu, mówiły coś o człowieku, który ją wystawił.

Znane nam współczesne słowniki języka polskiego – obiad ma w nich tylko jedno znaczenie – posiłek – takiego wyrażenia nie odnotowują. Słownik „warszawski” (tom trzeci, wyd. 1904) słowu obiad nadaje siedem znaczeń, na drugim miejscu takie:

Przypomniała nam się też fraszka Kochanowskiego Na Konrata:

Milczycie w obiad, mój panie Konracie;

Czy tylko na chleb gębę swą chowacie?

A Google znalazł nam taką – jakże à propos! – strofkę:

Dwa razy dziennie – raz przy śniadaniu,
a potem w obiad, po drugim daniu,
zażywam leki, tabletki białe:
cztery połówki i cztery całe.
Często się pieklę (bom nie aniołem),
gdy w obiad nie wiem, czy rano wziąłem?
Tę gorycz klęski wątpliwie słodzi
wiedza, że oto starość nadchodzi.

Dziś w obiad to chyba regionalizm.

Dopisek
Zainteresowanych całym wierszem, z którego pochodzi przytoczona strofka, odsyłamy do wpisu Wilhelminy tutaj.

Na odsiecz grypie

2011-08-18T18:02:00.006+02:00

Tak Stefania Korżawska zatytułowała swój poradnik antygrypowy. O sobie pisze: ukończyłam polonistykę na UW, jednak prawdziwą moją pasją życiową są zioła. To widać.

Gdyby napisała książkę o wyprawie wiedeńskiej króla Sobieskiego, pewnie dałaby jej tytuł Na odsiecz Turkom.

Strach zajrzeć pod okładkę.

Dopisek na wszelki wypadek
Odsiecz to pomoc, ratunek.

Przerwa

2011-07-11T05:48:00.004+02:00

Robimy sobie przerwę (prawdę mówiąc, robi nam ją życie). Mamy nadzieję, że nie potrwa ona dłużej niż dwa tygodnie. W tym czasie nie będzie nowych wpisów, nie będziemy sprawdzać poczty, nie będzie działało GG. Do zobaczenia!

W świeci polityki

2011-07-09T16:17:00.002+02:00

Tak na billboardach w metrze reklamuje swoją książkę znane wydawnictwo.

Ten sam błąd w tekście książki nie byłby wart wzmianki, ale tu, wśród zaledwie kilkunastu słów wypisanych kilkunastocentymetrowymi literami… Niechlujstwo.

Cały billboard można zobaczyć tutaj.

Quod felix, faustum fortunatumque sit

2011-07-09T06:48:00.008+02:00

Taki napis wieńczy wejście do kamienicy przy Wawelskiej 19 w Warszawie:

Według Słownika wyrazów obcych PWN jest to formuła zamykająca uroczyste otwarcie roku akademickiego, która znaczy oby to było szczęśliwe, sprzyjające i pomyślne. Ciekawe, dlaczego ktoś wpadł na pomysł, żeby ją umieścić na domu mieszkalnym. Kto? Kiedy? Może Państwo wiedzą?

Dopisek
Władysław Kopaliński zamieścił w swoim Słowniku wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych podobne wyrażenie quod bonum, felix faustumque sit, które tłumaczy tak: co niechaj wypadnie dobrze, szczęśliwie i pomyślnie.

W Słowniku łacińsko-polskim dla prawników i historyków Janusza Sondela znajdujemy Quod Bonum, Felix, Faustum Fortunatumque Sit, czyli co oby było dobre, szczęśliwe i korzystne, i wyjaśnienie: zwrot występujący we wniosku uchwały, jaki magistratura składała na zgromadzeniu ludowym. Gdzie, kiedy, co za magistratura, jakie zgromadzenie? Nie wiemy. Jeśli się dowiemy, napiszemy.

Dopisek

Jak kiedyś wyglądało to wejście, można zobaczyć tutaj – klik. W tym samym miejscu można przeczytać trochę rozważań na temat napisu. Dały nam one do myślenia i teraz nam się wydaje, że na końcu słowa fortunatumque jest dyftong AE (Æ). Czy powinien być, nie wiemy.

Jeszcze o „zajebistym”

2011-07-08T14:35:00.001+02:00

Jeszcze, bo już kiedyś o tym paskudnym słowie pisaliśmy. Teraz tylko chcemy Państwu polecić artykuł na jego temat – tak, cały artykuł – napisany przez Piotra Kalbarczyka, zamieszczony w „Rzeczpospolitej”.

Muskularność z garbnikiem

2011-07-02T20:25:00.010+02:00

Od pewnego czasu „Informator Żoliborza” raczy swoich czytelników rozmowami z Piotrem Krajczyńskim, który prowadzi sklep dobrewina.pl. W ostatniej rozmowie szczególne wrażenie zrobiła na nas odpowiedź sommeliera (tak P. Krajczyńskiego nazywa „Informator”) na pytanie o to, czym się objawia słodycz w winie wytrawnym:

Zazwyczaj następstwem drugoplanowej słodyczy jest duża koncentracja owoców, wiek wina oraz szczepy. Wielokrotnie spotykam wina, które mimo dobrej esencjonalności, muskularności z dobrym garbnikiem, nie dają się zwalczyć przyjemnej taninie i sam finisz przyozdabiają miękkim, welurowo gładkim, ciemnym jagodowo-porzeczkowym finiszem, który przy akompaniamencie gorzkiej czekolady pozostawia błogie wspomnienia.

Szczepy następstwem słodyczy!
Wino zwalczane przez taninę!
Finisz przyozdobiony finiszem!

Nie da się ukryć, takich doznań językowych nie mógł nam dostarczyć tapicer, który kiedyś miał zakład w suterenie, gdzie teraz urzęduje ktoś, kto potrafi powiedzieć, że cierpkość i ostrość to niuanse charakteryzujące wino, o których bezwzględnie powinien wiedzieć sommelier zajmujący się winem.

Dopisek
Całą rozmowę można przeczytać tutaj, na końcu strony siódmej.

Dopisek
ZD z „Informatora” (najprawdopodobniej sam naczelny) przysłał nam e-mail:

Dziękuję za zainteresowanie się i wnikliwą lekturę naszej gazety. W przypadku kolejnych wpisów proszę jedynie o podawanie oprócz tytułu gazety, także adresu naszej strony internetowej: http://www.infzoliborza.waw.pl/. Pozdrawiam.

Albo ZD przeczytał nasz wpis po łebkach, albo udaje Greka, albo mu wszystko jedno kto, o czym i jak plecie w jego gazetce.

Setki żyć

2011-06-30T04:37:00.011+02:00

Wczoraj w gazeta.pl:

Słowo życie nie ma liczby mnogiej.

Barbarzyństwo i tandeta

2011-06-29T16:57:00.001+02:00

To Cat o tłumaczeniu.

Pisze Poniatowski w swoich memuarach: „Les grands secrets ne se disent guère avant minuit bien sonné” – sekretów wielkich nie zwierza się wcześniej, aż północ wydzwoni (ach, ciekawe! jak ten precyzyjny i lekki zarazem, jak zegareczek szwajcarski, francuski frazesik Poniatowskiego w moim tłumaczeniu na polski nabiera natychmiast fałszywych, dekoracyjnych dźwięków języka polskiego z czasów romantycznych; jak ten przykład utwierdza mnie w przekonaniu, że tłumaczenie z jednego języka na język inny jest barbarzyństwem i tandetą (…).

Źródło: Stanisław Mackiewicz (Cat), Stanisław August, Świat Książki, Warszawa 1999

Spiritus movens

2011-06-23T18:32:00.009+02:00

Profesor Grzegorz Kołodko napisał: (…) nie ma co czekać na kolejne spiritus movens a to prezydenta Francji, a to kanclerz Niemiec, a to premiera Wielkiej Brytanii. Napisał bez sensu.

Spiritus movens to główny sprawca czegoś, inspirator, inicjator, dusza, motor jakiejś sprawy. Zdania ze spiritus movens mają postać: Ktoś (rzadko coś) jest spiritus movens czegoś. Oto kilka przykładów poprawnego użycia tego wyrażenia:

Wojciech Giełżyński:

Trudno jedynie oprzeć się wrażeniu, że Kołodko z przesadną elegancją odnosi się do głównego swego adwersarza w teorii i praktyce ekonomii; do polityka, o którym z gryzącą ironią wyrażał się Zbigniew Herbert, ale który uchodzi za spiritus movens przeobrażeń Polski komunistycznej w Polskę kapitalistyczną.

Janusz Szpotański:

Ja zaś – spiritus movens tego przedsięwzięcia
– czynię nad nimi tajne znaki i zaklęcia.

Ryszard Matuszewski:

Zmaterializował mi się wtedy nie tylko jako spiritus movens owego teatru, ale także jako gościnny gospodarz (…)

Józef Czapski:

Żywiołowy spiritus movens naszej grupy, organizator balów akademickich, imprez związanych z naszym w 1924 roku wyjazdem do Paryża (…)

Franciszek Ryszka:

(…) Eichmann był spiritus movens akcji Endlösung (…)

„Komercjalizacja” w słownikach

2011-06-21T17:01:00.005+02:00

– Proszę zajrzeć do słownika. W każdym jest napisane, że komercjalizacja jest wstępem do prywatyzacji – powiedział Jarosław Kaczyński.

Sprawdziliśmy w czterech i tak jest napisane tylko w jednym, Uniwersalnym słowniku języka polskiego PWN (2003), a w dodatku jest to tylko drugie znaczenie ekonomicznego terminu komercjalizacja:

Dopisek
Trzy pozostałe słowniki to Inny słownik języka polskiego PWN (2000), Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny (Wydawnictwo Kurpisz 1998) i Słownik współczesnego języka polskiego (Wydawnictwo Wilga 1999).

Zakładka z Australii

2011-06-21T16:08:00.000+02:00

Pajsa

2011-06-12T06:31:00.008+02:00

Ta pajsa, rodzaj żeński. Tak mówi Wielki słownik ortograficzny PWN (2010), tak mówi Wielki słownik ortograficzno-fleksyjny (Bertelsmann Media 2001), tak mówi Słownik ortograficzny języka polskiego (Muza 2001, 2005, 2006).

Jest to nazwa jednostki monetarnej Bangladeszu, Birmy (Myanmaru), Indii, Nepalu, Pakistanu, choć WSO PWN twierdzi, że tylko Birmy.

Pajsa pojawia się wielokrotnie w książce Aravinda Adigi Między zabójstwami (Prószyński i S-ka 2009, przełożyła Agnieszka Barbara Ciepłowska, redakcja Ewa Witan, korekta Andrzej Massé) – wszędzie błędnie (ale konsekwentnie!), jako ten pajs.

Dopisek
W elektronicznej Powszechnej encyklopedii PWN (2007) – galimatias:

Bangladesz: taka = 100 pajsa (w innym miejscu: paisa),
Birma: kyat (kiat) = 100 pya (pia),
Indie: rupia indyjska = 100 pajsa,
Nepal: rupia nepalska = 100 pajsa,
Pakistan: rupia pakistańska = 100 pajsa.

Kompand

2011-06-11T08:43:00.008+02:00

Znają Państwo to słowo? Bo my nie. Nie znaleźliśmy go w żadnym z naszych słowników języka polskiego, a mamy ich wiele. Nie znalazła go również wśród miliarda dwustu dwudziestu pięciu milionów słów wyszukiwarka PELCRA:

Mimo to kompand pojawia się kilkakrotnie w książce Aravinda Adigi Między zabójstwami (Prószyński i S-ka 2009, przełożyła Agnieszka Barbara Ciepłowska, redakcja Ewa Witan, korekta Andrzej Massé):

… zaniosła go w pobliże muru kompandu… (s. 198)

… stała przy zewnętrznej ścianie kompandu… (s. 214)

… murek, za którym zaczynał się kompand sąsiadów… (s. 215)

… idzie wzdłuż muru kompandu… (s. 219)

… podbiegła do muru otaczającego kompand… (s. 226)

Siedział na piramidzie granitowych kamieni w kompandzie przed katedrą… (s. 235)

Ten tajemniczy kompand to angielski compound, co słowniki tłumaczą jako ogrodzony obręb domu; teren ogrodzony, zamknięty.

Zgoda, jednego polskiego odpowiednika rzeczownik compound nie ma, ale to nie powód, żeby pakować do książki nieistniejące słowo, bo przecież w zależności od kontekstu można compound zastąpić słowem dom, dziedziniec, gospodarstwo, plac, podwórko, posesja, posiadłość, teren, a nawet czasem po prostu pominąć, co zrobiono na przykład we fragmencie ze strony 296:

W ogrodzie rozłożyły się dwie białe krowy. (…) Nieco dalej, pod murkiem, czarny byczek ze źdźbłami świeżej zieleni przylepionymi do wilgotnego nosa zajadał trawę wysypaną z worka.

który w oryginale wygląda tak:

Two white cows were sitting in the compound of the house. (…) A black buffalo, snippets of fresh green all over its moist nose, stood gazing at the opposite wall of the compound, chewing at a sackful of grass that had been emptied on the ground in front of it.

Choć nie wiadomo, czy tam rzeczywiście był ogród, lepszy jednak nieistniejący ogród niż nieistniejące słowo kompand.

Dopisek
Kompand ze strony 214 to podwórko. Czy podwórko może mieć ścianę? Kompand ze strony 235 to dziedziniec albo plac. Czy można siedzieć w dziedzińcu albo w placu?

Suita hotelowa

2011-06-03T07:43:00.011+02:00

Zapewne nie dowiemy się nigdy, jaki był rzeczywisty przebieg wydarzeń w luksusowej suicie nr 2806 nowojorskiego hotelu Sofitel.

Autor tego zdania (wziętego z „Polityki” nr 23), felietonista Ludwik Stomma, w zeszłym roku próbował wmówić czytelnikom, że w języku polskim nie ma pewnego słowa, choć jest; teraz odwrotnie: używa jako polskiego słowa, które w nadanym mu znaczeniu do polszczyzny nie należy.

W języku polskim suita to utwór instrumentalny złożony z kilku lub kilkunastu tańców kontrastujących ze sobą melodycznie, tymczasem luksusowa suita nr 2806 nowojorskiego hotelu Sofitel to przedpokój, sala konferencyjna, salon, sypialnia i łazienka, czyli apartament. Owszem, angielskie suite to i suita, i apartament, ale na szczęście polska suita to wciąż jeszcze tylko suita.

Redakcyjna korekta nie zareagowała. Może ją onieśmiela profesorski tytuł autora?

Dopisek
W tym samym tekście korekta puściła też kameramanów, choć to po polsku kamerzyści.

Świecić przykładem

2011-06-02T07:15:00.017+02:00

Dwa zdania z zamieszczonego w „Polityce” nr 22 artykułu Anny Świątek, polonistki z warszawskiego XVII Liceum Ogólnokształcącego im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, która wytyka błędy autorom maturalnych arkuszy egzaminacyjnych z języka polskiego:

Wątpliwe, że większość egzaminowanych domyśli się, iż wcale a wcale nie chodzi tu o konsekwencje fabularne […].

Wątpliwe, że to błąd, o czym się można przekonać, zajrzawszy do Wielkiego słownika poprawnej polszczyzny PWN. Poprawna forma to wątpliwe, czy albo wątpliwe, żeby. W tym wypadku my byśmy jednak napisali jeszcze inaczej: Prawdopodobnie większość egzaminowanych nie domyśli się…

Nie ma ludzi nieomylnych – wiadomo, ale po to nad arkuszami pracują fachowcy, by świeciły one przykładem poprawności.

Świecić przykładem znaczy stanowić wzór dla innych, zachowywać się, postępować nienagannie, wzorowo. Świeci przykładem ktoś, nie coś. I tylko świeci przykładem i kropka, a nie świeci przykładem czegoś. Należało napisać: Nie ma ludzi nieomylnych – wiadomo, ale po to nad arkuszami pracują fachowcy, by były one przykładem poprawności.

Dopisek
Autorka artykułu przysłała nam e-mail:

Szanowni Państwo!

Jak to dobrze, że żyją na tym świecie ludzie, którzy nie tylko są wrażliwi na poprawność języka, ale jeszcze uważają, że jakość języka to miernik wartości człowieka.

Z „wątpliwe, żeby” lub „wątpliwe, czy” muszę się zgodzić. Szkoda, że z nadwątlonym przekonaniem do autorytetu słownika przywołanego przez tajemniczego Psz.; polecam ponurą lekturę firmowanego przez PWN poradnika „Poprawnie po polsku” (2007); chętnie przyślę Państwu moją tegoż recenzję (włos jeży się na głowie). Z jednej strony prawdę się rzekło, że – co napisałam w „Polityce” – „jak widać nie ma ludzi nieomylnych”, z drugiej strony nie zmienia to faktu, że zespół fachowców tworzących arkusz egzaminacyjny na jakiekolwiek usterki pozwolić sobie nie może (co innego błyskawiczne pisanie na łamy, choć to oczywiście nie usprawiedliwienie, co innego zespołowa wielomiesięczna praca nad arkuszem). A swoją drogą „wątpliwe, żeby” pobrzmiewa pleonastycznie. Już samo „wątpliwe” zawiera przypuszczenie – jak „żeby”.

Wygląda na to, że na personifikacji arkusza egzaminacyjnego („arkusz świecący przykładem”) nie poznaliście się Państwo; podobnie jak na autorskim frazeologizmie: „świecący przykładem poprawności” – przykłady (szczególnie właśnie przedmiotów uosobionych) mogą być różne.

Serdecznie pozdrawiam!
Anna Świątek

Się

2011-05-22T12:52:00.003+02:00

Fragment reklamy książki wydawnictwa Hachette Polska:

My byśmy napisali:

Jak się produkuje perfumy?
Jak się robi butelkę?
Jak się robi drogi?

Intuicyjnie, nawet nie dlatego, że Wielki słownik poprawnej polszczyzny PWN powiada, że się najlepiej umieszczać przed czasownikiem.

Ćwikła z chrzanem

2011-05-19T06:33:00.003+02:00

Ćwikła to buraki z chrzanem i octem. Wiemy to od dziecka, potwierdzają to słowniki, na przykład PWN-owski. Dlaczego więc dużo częściej niż ćwikłę spotyka się ćwikłę z chrzanem?

Pokazaną obok ćwikłę „bez chrzanu” (brawo Vitapol!) znaleźliśmy z trudem.

Paragraf (2)(2)

2011-05-19T05:09:00.001+02:00

Nowy słownik Fundacji Kościuszkowskiej (Universitas 2009):

Nawiasy są niepotrzebne.

Ten idiom zrodził się z tytułu książki Josepha Hellera. Jej polskie tłumaczenie ma tytuł Paragraf 22.

Grając papieża

2011-05-18T20:35:00.008+02:00

W „Newsweeku” z 8 maja:

Wkładając te słowa w usta Piotra Adamczyka, „Newsweek” wrobił go w błąd językowy. Wrobił, bo aktor powiedział inaczej, poprawnie, a to jest twórczość (tfu!rczość) redaktora. A wystarczyło zamiast Grając napisać Kiedy grałem.

Jest to „niepoprawna konstrukcja z imiesłowowym równoważnikiem zdania” zaliczana do błędów składniowych, błąd typu idąc przez most, spadła mu czapka.

Dopisek
„Newsweek” ma trzy korektorki.

Dopisek
Za radą komentatora wyjaśniamy, że chodzi o Grając papieża, (…) golono mi środek głowy.

Kościuszkowski ciężko przędzie

2011-05-18T18:10:00.008+02:00

Nowy słownik Fundacji Kościuszkowskiej (Universitas 2009):

Prząść można cienko, nie ciężko.

Podstawowe znaczenie wyrażenia cienko prząść to być w trudnej, ciężkiej sytuacji finansowej, więc ten błąd to być może kontaminacja.

Cienko prząść może też znaczyć bardzo ciężko chorować, być bliskim śmierci.

Pobił paparazzi

2011-04-24T08:54:00.036+02:00

Tylko u nas. Szok! Kuba Wojewódzki pobił paparazzi!, donosi na pierwszej stronie gazeta.pl i odsyła do Plotka.

Pozazdrościć. Też byśmy chcieli umieć tak sobie poradzić – niekoniecznie z natrętnym fotografem, to nam raczej nie grozi, ale w ogóle.

Do rzeczy. Jak by nie patrzyć, z językowego punktu widzenia pan Wojewódzki nie pobił paparazzi, tylko paparazzo albo paparazziego. Gdyby dał popalić kilku, trzeba by powiedzieć, że pobił paparazzich.

Dopisek
Nie wiemy, czy oprócz natręta ucierpiał też aparat. Stłuczony obiektyw to tylko takie nasze udramatyzowanie wpisu.

Alleluja!

2011-04-24T05:51:00.000+02:00

Armit, sandt - nowe słowa w angielskim

2011-04-18T05:16:00.002+02:00

Nowy słownik Fundacji Kościuszkowskiej (Universitas 2009)

Słownik twierdzi, ze pit może również znaczyć armit i sandt.

Dlaczego w takim razie nie ma w nim tych słów? Ano dlatego, że nie może być, bo nie ma ich w języku angielskim.

Zamiast armit powinno być armpit, zamiast sandt - sandpit.

Prawdziwy oryginał

2011-04-11T05:05:00.004+02:00

- Ten Kossak to prawdziwy oryginał. - Pan domu czule pogłaskał złoconą ramę.

***

- Ten Kossak to prawdziwy oryginał - powiedziała dyrektorka. - W dzisiejszych czasach zażywać tabakę! - Woźny Kossak schował tabakierkę do kieszeni i potężnie kichnął.

Nowy słownik w „Polszczyźnie w sieci”

2011-04-06T20:41:00.001+02:00

Różnych rzeczy można sie z niego dowiedzieć, na przykład że półtorak to nie tylko dobry miód pitny, ale także

polska i litewska moneta srebrna o wartości 1 i 1/2 grosza i ciężarze 1,2–1,5 g; wprowadzona 1614 jako odpowiednik grosza cesarskiego; bita w znacznych ilościach do 1627, dłużej w Prusach i Rydze (ferding); wznowiona 1650–61, głównie do obiegu na Ukrainie; sporadycznie bita też za panowania Augusta III; półtoraki były popularne na Węgrzech, gdzie 1695 podjęto miejscową emisję (poltura).

Słownik jest tutaj, a u nas oczywiście w dziale „Słowniki”.

Jeden przecinek

2011-04-04T21:06:00.017+02:00

Pośrednio wskazuje to na gotowość uznania - jak można sądzić dla doraźnych celów politycznych - szczególnego, niższego statusu Polaków w stosunku do niektórych innych narodów.

W tym zdaniu z pisowskiego Raportu o stanie Rzeczypospolitej (s. 36) sądzi dla doraźnych celów politycznych PiS. Gdyby autorzy raportu chcieli jednak powiedzieć (a pewnie chcieli), że ktoś - nie PiS - jest gotów coś uznać dla doraźnych celów politycznych, powinni byli napisać tak:

Pośrednio wskazuje to na gotowość uznania - jak można sądzić, dla doraźnych celów politycznych - szczególnego, niższego statusu Polaków w stosunku do niektórych innych narodów.

Gwatemalia

2011-03-31T14:03:00.005+02:00

„Polityka” z datą 2 kwietnia:

Szkoda słów.

Dopisek
Prezydentowi może byśmy wybaczyli, tygodnikowi opinii, z czterema korektorkami - nie.

Dwóch didżejei

2011-03-31T05:31:00.003+02:00

Dopuszczoną przez WSO PWN formę DJ-ei:

profesor Mirosław Bańko łagodnie nazwał niefortunną. My byśmy powiedzieli, że to po prostu błąd.

Dopisek
Ten błąd jest też w internetowej wersji słownika.

Olaboga, tylko „bloga”

2011-03-30T18:23:00.004+02:00

Pamiętają Państwo nasz wpis Chwała Bogu można „blogu”...? Już nie można. Najnowszy (2010) WSO PWN dopuszcza tylko jedną formę:

Dopisek
Prosimy zajrzeć do komentarzy.

Ankieta

2011-03-30T17:45:00.002+02:00

Z blogu „Dylematy filolożki” dowiedzieliśmy się, że autor blogu „Unleashed English” przeprowadza ankietę, której celem jest zbadanie stopnia, w jakim ważne jest dla Polaków używanie polskich znaków i poprawnej interpunkcji w komunikacji internetowej. My też jesteśmy tego ciekawi, dlatego zachęcamy Państwa do udziału. Formularz ankiety jest tutaj. Wypełnić go można w trzy minuty.

Dopisek
Zobaczą tam Państwo to:

Niestety, słowo otoczenie nie ma liczby mnogiej.

Kąplet arkuszów...

2011-03-29T06:01:00.004+02:00

... czyli polszczyzna à la Luxfood:

Food może lux (nie będziemy sprawdzać), polszczyzna - wręcz przeciwnie. To tylko kilka przykładów. Jak komuś mało, może zajrzeć na luxfood.pl - znajdzie błędów dużo więcej, wszelkiego rodzaju.

Nasz warsztat

2011-03-27T15:51:00.003+02:00

Może Państwa zainteresuje najważniejsza część naszego komputerowego warsztatu.

Co by nam się tu jeszcze mogło przydać?

Dopisek
W naszym komputerowym warsztacie pojawiło się jeszcze jedno narzędzie - Współczesny słownik języka polskiego pod red. prof. B. Dunaja.

Brak odpowiedzialności za pilnowanie legalności

2011-03-21T20:17:00.002+01:00

Idea darmowego oprogramowania biurowego dostępnego w internecie jako usługa sieciowa bardzo mi odpowiada. Zdejmuje bowiem ze mnie odpowiedzialność za pilnowanie legalności oprogramowania na lokalnym komputerze.

Jacek Grabowski, dziennikarz „Komputer Świata”, w dzisiejszym numerze tego czasopisma

Jak Państwo to rozumieją?

Dopisek
Te dwa zdania powinny być połączone w jedno: ... odpowiada, zdejmuje bowiem..., ale to już drobiazg.

Kwasopijcy odgłowieni

2011-03-21T14:34:00.000+01:00

W bulu i w nadzieji

2011-03-18T05:22:00.004+01:00

Łączymy się, w imieniu całej Polski, z narodem Japonii w bulu i w nadzieji na pokonanie dramatu katastrofy która dotknęła Japonię i poruszyła cały świat.

Tak napisał prezydent w księdze kondolencyjnej wyłożonej w ambasadzie Japonii.

Smutne.

Dopisek
Cały tekst widać, kiepsko, tu, a duży fragment, lepiej, tutaj.

Czytaj nas w mailu – jak to zrobić

2011-03-17T07:07:00.008+01:00

Na prawym pasku blogu w białe pole pod słowami „Jak to zrobić” trzeba wpisać adres e-mailowy i kliknąć „Submit”.

W oknie, które się pokaże, należy wpisać w pole z lewej strony u dołu koślawe kolorowe litery, które są wyżej, i kliknąć słowa „Complete Subscription Request”.

Jeśli się pokaże okno jak wyżej, znaczy to, że się wpisało złe litery i trzeba wpisać te, które widać teraz ; jeśli są tak koślawe, że nie da się ich odczytać, trzeba odświeżyć okno, wtedy pokażą się inne.

W otrzymanym mailu trzeba kliknąć link http://…

Wuala każe zamiatać

2011-03-16T20:47:00.001+01:00

Szara szlachetna biel

2011-03-14T21:29:00.008+01:00

Dzięki doskonałym czekoladkom z likierem szarotkowym...

... dowiedzieliśmy się ze zdziwieniem, że co najmniej w sześciu językach - po francusku, angielsku, włosku, hiszpańsku, szwedzku, nawet po rosyjsku - szarotka nazywa się tak samo: edelweiss, эдельвейс, czyli jak w Niemczech - Edelweiß, co dosłownie znaczy szlachetna biel.

Dlaczego tyle języków nie dorobiło się własnej nazwy tej rzadkiej rośliny, a polszczyzna mogła?

Muzyka w stylu kraj

2011-03-11T18:44:00.007+01:00

Grooveshark to internetowa kopalnia muzyki. Jeśli ma się tam płatne konto, można słuchać kanałów zwanych stacjami radiowymi, z utworami w jednym stylu. Strona Groovesharka jest przetłumaczona na kilkanaście języków, między innymi na polski. Z muzyki country tłumacz zrobił muzykę kraj.

Dla nieznających angielskiego: owszem, country to po polsku kraj, ale jeśli chodzi o muzykę, to chyba każdy wie, że też country.

Dopisek
Napisaliśmy o tym do Groovesharka. Odpisali: Thank you very much Pszetfurnia. Do you have any interest in helping with our Polish translation? My na to: Yes.

Słoń Torbalski

2011-03-11T06:32:00.003+01:00

Gdyby Pszetfurnia przyznawała nagrody za pomysłowość językową (kto wie, może kiedyś...), to na pewno taką nagrodę dostałaby produkująca torebeczki, torebki i torby, dla pań i panów, krakowska firma Słoń Torbalski. Ta nazwa nas urzekła.

Dopisek
A gdybyśmy nagradzali za pomysłowość torebkową - popatrzcie Państwo sami - to też Słonia Torbalskiego (mimo że znana nam właścicielka „słoniowej” torebki skarży się, że kolorowa skóra farbuje).

Łoda

2011-03-03T05:47:00.000+01:00

Pamiętają Państwo niou? Teraz Ethan połączył sobie angielskie water [łoter] z polskim woda i mówi łoda.

Jestem członek z Bowidu

2011-02-28T20:24:00.005+01:00

Towarzysze jestem Komędantem ORMO od samego założenia co dostałem 2 odznaczenia i nagrodę pieniężno. Jestem członek Prezydium, Zostałem wybrany na członka do Komitetu Gminnego w Pińczowie, Jestem Prezesem Opieki Społecznej, Jestem członek z Bowidu. Jestem Przewodniczący Spółki Wodnej. [...] Towarzysze dostałem Grafik jako Komędant Ormo rozłożyć wartę z członkuw Ormo na cały tydzień i Święta poto żeby był spokui w środowisku i musiałem dopilnować po całych nocach i nie szacowałem tego i chcem pokazać Komisyi żeja się udzielam społecznie.

Z prośby działacza PZPR do KC o zaliczenie służby w ORMO do stażu partyjnego. Źródło: artykuł Piotra Osęki w „Polityce” z 19 lutego.

Nasz automatyczny wytykacz błędów zgłupiał, a nas zaskoczyło właściwie tylko jedno: poprawne „wybrany na członka”.

Polacca

2011-02-28T05:38:00.005+01:00

Po włosku - Polka,

a także polonez.

Po angielsku - rodzaj żaglowca,

i nazwa miejscowości w hrabstwie Navajo w Arizonie pochodząca od nazwiska mieszkającego kiedyś na tamtym terenie Indianina Toma Polacca,

którego potomkiem był zmarły w 2003 roku utalentowany amerykański artysta ceramik Thomas Polacca.

Jakimi pogmatwanymi ścieżkami musiało wędrować to słowo, żeby nabrać tak różnych znaczeń.

Dlaczego [dizajn]?

2011-02-26T20:38:00.002+01:00

Po angielsku słowa design, designer wymawia się [dyzajn], [dyzajner]. Dlaczego polskie słowniki każą mówić [dizajn], [dizajner]?

Błąd w słowniku ortograficznym PWN

2011-02-25T06:49:00.001+01:00

Tak jest w słowniku internetowym i w Wielkim słowniku ortograficznym PWN – papierowym i elektronicznym – wydanym w ubiegłym roku.

Można by to poprawić na przykład tak: Rzeczowniki zakończone na -ja występujące po (...) albo, dla uniknięcia dwuznaczności, tak: Rzeczowniki zakończone na -ja, które występuje po (...), albo jeszcze inaczej: Rzeczowniki z końcówką -ja występującą po (...).

W porównaniu z poprzednim wydaniem słownika poprawiono w tych zdaniach interpunkcję, co świadczy o tym, że ktoś się nad nimi zastanawiał. Tego błędu jednak nie zauważył.

Słownikowy paradoks

2011-02-17T18:38:00.005+01:00

Gazeta.pl udostępnia słowniki Langenscheidta. Paradoks dotyczy angielskiego słowa mailbombing, którego nie ma w słowniku angielsko-polskim:

za to jest w słowniku języka polskiego:

Dopisek
O tym, że mówienie o tłumaczeniu w przypadku słownika języka polskiego jest bez sensu, pisaliśmy - tutaj - już w 2009 roku.

Gryczana... yyy, znaczy jęczmienna

2011-02-16T18:25:00.009+01:00

Tekst, którego fragment widać na obrazku, brzmi tak:

Kasza jęczmienna perłowa Sposób przygotowania: 1. Zagotować 1 litr wody. 2. Do gotującej się wody wrzucić zamkniętą torebkę kaszy gryczanej (...)

Zabawny błąd z rodzaju głupich. Popełniła go firma Melvit na opakowaniu kaszy jęczmiennej perłowej.

Dopisek
Na stronie firmy kliknęliśmy zakładkę „Zdrowie”. Oto efekt:

To już nas nie rozbawiło.

Dopisek
Dostaliśmy e-mail:

Hmmm... przyznam, iż nie wiedziałem wcześniej o istnieniu waszego serwisu. Zajmujecie się piętnowaniem pomyłek i innych baboli, na które to można natknąć się w życiu codziennym właściwie wszędzie? Jestem osobą młodą, o wysoko rozwiniętym poczuciu humoru, toteż ta cała sytuacja mnie rozbawiła. Reszta osób w firmie dość się tym przejęła. O ile mi wiadomo, w następnej partii opakowań, którą otrzymamy od dostawcy, ów byk ma zostać wyeliminowany. Jeśli więc to jest Wasz cel - został osiągnięty! Dobra robota! Pozdrawiam serdecznie, życząc udanego dnia!

Nawzajem!

Pełnić funkcjonalność

2011-02-05T21:59:00.005+01:00

To kolejny, jaskrawy przykład błędnego użycia słowa funkcjonalność zamiast słowa funkcja. Pisaliśmy już na ten temat tutaj.

Przykład zaczerpnęliśmy ze strony polskiego oddziału Microsoftu.

Dopisek
Microsoft przysłał e-mail:

Szanowni Państwo, bardzo dziękujemy za zwrócenie nam uwagi na błąd na witrynie http://windows.microsoft.com/pl-PL/windows/downloads/personalize/gadgets. Stosowne zlecenie z prośbą o dokonanie zmiany zostało już złożone, wkrótce witryna zostanie zaktualizowana. Z poważaniem, Monika Dydecka

Miło nam.

Zapomniana onomatopeja

2011-02-02T21:23:00.004+01:00

Dryń, dryń!, to ja, zapomniana onomatopeja Dryń. Dzwonię do Pani, Pana, w bardzo nietypowej sprawie. Choć mnie zna każde dziecko, nie znają słowniki. Chlubnym wyjątkiem jest Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny pod redakcją Haliny Zgółkowej. Czy szanowni Leksykografowie mogliby mnie uwzględnić przy okazji następnych wydań, żebym się nie czuła gorsza od Dzyń? Polecam się łaskawej pamięci.

Nowy słownik w „Polszczyźnie w sieci”

2011-01-29T14:00:00.000+01:00

Jest to Słownik ekonomiczny z Portalu Edukacji Ekonomicznej NBP. Zawiera hasła z dziedzin jak na obrazku obok.

Eurodziura

2011-01-28T21:19:00.021+01:00

Najpierw pękliśmy ze śmiechu, przeczytawszy tutaj to:

Potem zauważyliśmy to:

A wreszcie znaleźliśmy to:

I teraz nie wiemy, co lepsze: promień krzywizny banana czy eurodziura.

Dopisek
Kiełbasa z łososia z kaszubskiej wędzarni Walentyny Herman, czyli z Almaru w Kartuzach - palce lizać.

Nowości w Pszetfurni

2011-01-25T04:16:00.003+01:00

Dwie:

strona internetowa profesora Mirosława Bańki - dodaliśmy ją do działu Różności w Polszczyźnie w sieci,

najnowsze odpowiedzi w Poradni Językowej PWN - ich tytuły pokazują się pod wyszukiwarką porad na prawym pasku; wystarczy kliknąć, żeby się przenieść do poradni.

Metrowy

2011-01-22T19:31:00.001+01:00

Oto dwa wycinki z Uniwersalnego słownika języka polskiego PWN:

A metrowe drzewko? Metrowy krzyż? Metrowy słup? Koniecznie trzeba powiedzieć drzewko, krzyż, słup o wysokości metra? Przecież nie.

„Zabiłem moją matkę”

2011-01-20T17:30:00.006+01:00

Od kilku dni polskie kina studyjne wyświetlają pod takim - błędnym - tytułem kanadyjski film J'ai tué ma mère. Poprawny powinien brzmieć Zabiłem swoją matkę, a jeszcze lepiej po prostu Zabiłem matkę.

Oto co na temat tego częstego błędu można przeczytać w Wielkim słowniku poprawnej polszczyzny PWN (2006), w haśle mój:

Jeśli rzecz, o której się mówi, należy do właściciela wskazanego przez podmiot, zamiast zaimka mój, moja , moje w odpowiednim przypadku używamy zaimka swój, swoja, swoje. Np.: Zaprosiłem swojego (nie: mojego) kuzyna. (...) Pokażę ci swoje (nie: moje) mieszkanie. (...) W wielu kontekstach zaimki dzierżawcze są nadużywane, bo informacja o właścicielu wynika bezpośrednio z treści pozostałych wyrazów. Np.: Mam na pieńku z moim szefem. Lepiej: Mam na pieńku z szefem.

Dopisek
Za to internauta KapitanOrzech swoją opinię na temat tego filmu zatytułował poprawnie (i jednoznacznie, choć nie wiemy, czy słusznie): Zabiłem swój czas.

Odbierzesz osobiście - wyślą darmo

2011-01-20T07:55:00.003+01:00

Tak zachęca do oszczędzania księgarnia internetowa Poltax.

Ciekawe, co wyślą. Pustą kopertę?

Dokonać morderstwa na kimś

2011-01-16T17:46:00.002+01:00

Był współwinnym morderstwa dokonanego na dwunastoletniej dziewczynie…

Takie przykładowe zdanie znajdujemy w haśle morderstwo w Multimedialnym szkolnym słowniku PWN (wersja 2.0, 2006) i w jego starszym o sześć lat papierowym odpowiedniku, czyli Innym słowniku języka polskiego PWN. Tymczasem w również PWN-owskim Wielkim słowniku poprawnej polszczyzny (2006, 1999) czytamy:

Morderstwo kogoś (nie: na kimś): Morderstwo bezbronnego staruszka (nie: na bezbronnym staruszku).

I bądź tu, człowieku (uczniu, korektorze, redaktorze, tłumaczu), mądry!

Dopisek

Żeby było śmieszniej (?), ten sam WSPP w haśle morderstwo podaje jako przykład, bez żadnych zastrzeżeń, wyrażenie dokonać morderstwa, a w haśle dokonać powiada: Dokonać morderstwa, lepiej: zamordować. I bądź tu, człowieku...

Iglak

2011-01-15T21:22:00.003+01:00

Nie chodzi nam o roślinę z igłami, tylko o taki przyrząd:

a właściwie o jego definicję w Uniwersalnym słowniku języka polskiego PWN:

mały pilnik okrągły z bardzo drobnym nacięciem, bez rękojeści; pilnik iglicowy

Z nacięciem? Jednym nacięciem? Przecież taki pilnik ma ich mnóstwo. A poza tym wydaje nam się, że dziś iglak to nie tylko pilnik okrągły i nie tylko bez rękojeści.

O innym pilniku, zwanym raszplą, ten sam słownik pisze tak: stalowy pilnik o grubych nacięciach.

Dopisek
Nowoczesne iglaki nacięć nie mają wcale - są pokryte diamentowym proszkiem.

Wiesz, gdzie wcisnac, zeby blysnac...

2011-01-13T13:52:00.005+01:00

... czyli o paskudnej manierze pisania bez ogonków.

Nic dodać, nic ująć. Świetne.

Dzięki, MikoUaku!

Wataha, wataga, watadze

2011-01-12T17:46:00.001+01:00

Odpowiadając wczoraj na pytanie zadane internetowej poradni językowej Wydawnictwa Naukowego PWN, prof. Mirosław Bańko napisał między innymi:

We współczesnych słownikach watagi nie znajdziemy, formę watadze podawał jeszcze (w haśle wataha) Słownik współczesnego języka polskiego pod red. B. Dunaja w wyd. z 1996 roku. Należałoby sprawdzić, czy z późniejszych wydań jej nie usunięto bądź nie zamieniono na watasze.

Sprawdzilismy w wydaniu z 1999 roku: nie usunięto, nie zamieniono.

W wydanym pięć lat później 45. tomie Praktycznego słownika współczesnej polszczyzny pod red. H. Zgółkowej jest w haśle wataha uwaga: forma watadze niepoprawna.

Gdyby nie te błędy...

2011-01-06T20:12:00.004+01:00

Smażone zielone pomidory - niezapomniany film, niezapomniana książka Fannie Flagg. Kiedy więc zauważyliśmy Wciąż o tobie śnię, kupiliśmy i natychmiast przeczytaliśmy. Pomidory to nie są, ale nie czujemy się rozczarowani i możemy książkę polecić, musimy jednak wytknąć zauważone literówki i dyskusyjne, łagodnie mówiąc, przecinki (a czasem ich bezdyskusyjny brak) oraz inne błędy. Nie ukrywamy, że psuły nam one przyjemność czytania.

Literówki:

Poza tym, Brenda na pewno bo go otworzyła (s. 19, powinno być by);
(...) dopadnie go, rzuci na rynek i potraktuje jak każdy innym dom na sprzedaż (s. 77);
(...) podejrzany typ, któremu spodobało się załączone do ogłoszenie zdjęcie Maggie (s. 83);
Cały czas mam ten kostium zajączka, do którego zdejmowała za mnie miarę (s. 106);
(...) Red Mountain Realty nie jest firmą, z którą powinniście byś w tej chwili kojarzeni (s. 152);
Schowała zapasowy klucz po wycieraczką (s. 191);
(...) dostrzegła w jego twarz coś intrygującego (s. 234);
(...) Brenda nie chciała wypuścić jej klasy na spotkanie z chłopakiem (s. 267, powinno być z klasy).

Przecinki:

Poza tym, Brenda miała rację: to była straszna szkoda (s. 15);
Poza tym, każdy wie, że należy wspierać artystów (s.15);
Chociaż tyle mogła dla niej zrobić, jako przyjaciółki (s. 16);
Poza tym, Brenda na pewno by [zob. wyżej] go otworzyła (s. 19);
Poza tym, Robbie (...) miała dyżur (s. 22);
A w ogóle, dlaczego wybrała harfę? (s. 27);
Na przykład, Richard do złudzenia przypominał jej Eddiego (s. 38);
Zresztą, krzesło nie byłoby wcale najgorsze (s. 63);
Na szczęście, przyszło sporo agentów (s. 87);
Według niej, największym zagrożeniem (...) nie była wojna (s. 98);
No i w przeciwieństwie do (...) pozostałych dziewcząt, jej towarzyszył cały orszak (s. 130);
Zresztą, Maggie nigdy nie powiedziała (s. 131);
Mnóstwo rzeczy... Na przykład, twoja osobowość (s. 133);
W przeciwieństwie do innych dziewczyn, Brenda dokładnie wiedziała (s. 134);
Zresztą, sama zachowywała się tak samo (s. 135);
Poza tym, Maggie wyświadczała (...) przysługi (s. 136);
Na szczęście, dzisiaj dokładnie wiedziała (s. 137);
(...) świetna, pod warunkiem, że nie wymagałoby to (s. 143);
(...) nie ma sensu więcej próbować, tym bardziej, że musiał (s. 169);
Na szczęście, samochód czekał (s. 191);
Zresztą, po tym, jak zadzwoniła do Davida (s. 192);
Po (...) przecięciu wstęgi przez burmistrza, gospodarz oprowadził (s. 199);
Zresztą, dziewczyna miała głowę na karku (s. 268).

Brak przecinka:

(...) źle by się stało, gdyby dostała zawału_ zanim podomyka (...) sprawy (s. 79);
(...) nie wiedziała_ kto by chciał dostać taką masę przetworów (s. 301).

Inne błędy:

(...) do sypialni, z balkonów których rozpościerała się panorama (s. 67, powinno być z których balkonów);
(...) zaparkowała przed samym Crestview, który stał na swoim miejscu taki sam jak zwykle (s. 77, styl);
(...) Audrey zawsze wypatrywała je z daleka (s. 172, powinno być ich);
(...) muzykę tworzył (...) puls maszyn (...), szczęk żelaza (...) i nocne gwizdy pociągów (s. 201, powinno być tworzyły);
(...) przedstawiciele (...) organizacji (...), w działaniach których (...) uczestniczyła (s. 263, powinno być w których działaniach);
Wesołych Świąt Wielkiej nocy! (s. 323, powinno być Wielkiejnocy);
(...) z okazji Wielkiej nocy (s. 324);
Maggie sięgnął po kieliszek, ale nie trafiła w niego ręką (s. 335).

O czym świadczy ta niechlubna lista? O niejednym, a na pewno o lekceważeniu czytelników.

Książkę wydało (w ubiegłym roku) Wydawnictwo Nowa Proza, przełożył Wojciech Szypuła, zredagowała Joanna Figlewska; korektę robiła Urszula Okrzeja.

Na czasie

2011-01-05T21:36:00.006+01:00

Dlaczego Trzech Króli, a nie Królów? – pyta w e-mailu Bromborek.

Ponieważ „W połączeniu wyrazowym Trzech Króli - funkcjonującym w odwiecznej polskiej tradycji kulturowej jako nazwa święta kościelnego - musiała się zachować starsza końcówka -i, a to dlatego, że formy najczęściej używane zmieniają się najwolniej, a w skostniałych wyrażeniach i zwrotach zachowują się do dziś w formie archaicznej. Król - używany często także poza nazwą święta religijnego - zaczął przyjmować końcówkę -ów, przynależną rzeczownikom twardotematowym. Dziś postać ta ma status formy wyłącznej, stąd poczet królów, a jedynym wyjątkiem jest wspomniana wyżej nazwa święta - Trzech Króli” - pisze w Słowniku ojczyzny polszczyzny (Wydawnictwo Europa, Wrocław 2002) prof. Jan Miodek.

Więcej...

Wyręczamy Albatrosa

2011-01-05T06:25:00.007+01:00

W tej niezwykłej książce o włoskiej kuchni, tradycji, historii, kulturze (przeł. Jan Jackowicz, wyd. III, 2010) jest na s. 45 i 46 takie bezsensowne zdanie:

Psychologowie, socjologowie, czeństwa, gdy wygasa obudzona w nim skłonność do konfliktów i nie rozwija się skłonność do agresji.

Gdyby Wydawnictwo Albatros Andrzej Kuryłowicz miało stronę internetową, pewnie by na niej przeprosiło za błąd i zamieściło poprawną wersję:

Psychologowie, socjologowie, filozofowie i pisarze (jak Elias Canetti) opisują stan pojednanego społeczeństwa, gdy wygasa obudzona w nim skłonność do konfliktów i nie rozwija się skłonność do agresji.

Podyktowała nam ją miła pani spod numeru (22) 842 98 67.

Dopisek

Na nasze narzekanie, że nikt nie oddzwonił, choć się kilka dni wcześniej nagraliśmy zachęceni przez automatyczną sekretarkę, ta sama pani z rozbrajającą szczerością powiedziała, że u nich nikt tego nie odsłuchuje.

Dopisek
Napisała do nas pani z Albatrosa, chyba nie ta, z którą rozmawialiśmy przez telefon, i chyba nie z kawiarenki, więc choć strony nie mają, wygląda na to, że mają komputer z dostępem do internetu. Napisała tak:

Dziękujemy za informację, mamy nadzieję, że była to incydentalna pomyłka. Już tekst został poprawiony. Niestety takie rzeczy się zdarzają, a tu wdarł się po prostu chochlik drukarski.

Ciekawe, gdzie poprawili, bo przecież nie w książkach, które już są w domach, księgarniach, hurtowniach. A nadzieję też mamy. Gdyby się jednak okazało, że pomyłka nie była incydentalna, damy znać.

Uchatka, uszanka, uszatka

2010-12-26T17:04:00.001+01:00

Uchatka, uszatka

Uszanka, uszatka

Pszetfurnia dla komórek

2010-12-24T12:54:00.006+01:00

Zajrzeć do Pszetfurni za pomocą telefonu komórkowego można było zawsze (jeśli tylko telefon na to pozwalał), ale od dziś można szybciej i taniej, korzystając z odchudzonej wersji blogu pod adresem http://pszetfurnia.blogspot.com/?m=1, która w telefonie wygląda mniej więcej tak:

Oczywiście można z niej korzystać także za pomocą komputera.

Wesołych Świąt!

2010-12-24T06:48:00.000+01:00

Wieloznaczne „tylko”

2010-12-11T07:21:00.001+01:00

Nie zrobił tego mechanicznie, dla samego efektu, tylko po to, by wspiąć się na wyższy poziom metafory.

Bywają takie zdania, że bez kontekstu ani rusz, i to jest właśnie jedno z nich, no bo czy znaczy ono

Nie zrobił tego mechanicznie, dla samego efektu, lecz po to, by wspiąć się na wyższy poziom metafory.

czy

Nie zrobił tego mechanicznie, dla samego efektu, wyłącznie po to, by wspiąć się na wyższy poziom metafory.

Szczuny spucły fefermyncki

2010-11-30T05:47:00.007+01:00

Co to znaczy? Dowiedzą się Państwo z tworzonego przez Macieja Szewczyka Słownika gwary poznańskiej, który zaraz dodamy do działu Słowniki naszej „Polszczyzny w sieci”.

Dopisek
Skibka – to, co powstaje, gdy kroi się chleb (nie mylić z kromką) i z czego robi się sznytki, wyjaśnia słownik. Musimy się przyznać, że nie rozumiemy tej definicji. Sznytka to kromka. Czy kromki się robi? Chyba się odkrawa. I odkrawa się je z bochenka, a nie z jakiejś jego wcześniej odkrojonej części zwanej skibką, co sugeruje słownik.

Mała miejscowość Montana

2010-11-29T19:17:00.006+01:00

Kiedy dziewięcioletnia dziewczynka z miasta odwiedza dziadka mieszkającego w małej miejscowości Montana, nic jej się nie podoba - jest zimno, ludzie są dziwni i nie ma internetu.

Tak dzisiejszy „Komputer Świat” pisze o filmie Zew krwi 3D, opierając się najwidoczniej na anglojęzycznym tekście, który można znaleźć na przykład tu (trzeba kliknąć słowa about the movie). Brzmi on tak:

When nine year old city-girl Ryan Hale visits her Grandpa in a small Montana town, she doesn’t like it – it’s cold, the people are „crazy” and there’s no mall!

Okazuje się, że dziadek mieszka w miasteczku w Montanie (Montana to stan, proszę „Komputer Świata”), w którym internet pewnie jest, za to nie ma mallu, czyli centrum handlowego.

Dopisek
Że dało się to przetłumaczyć poprawnie, można się przekonać tutaj.

Dopisek

Mapkę zaczerpnęliśmy z Wkipedii - stąd.

Pyrlandia

2010-11-28T05:24:00.001+01:00

Nawet słownik mówi, że pyra jako określenie mieszkańca Poznania to słowo lekceważące albo pogardliwe, okazuje się jednak, że sami poznaniacy tak go nie traktują.

Dopisek
Słownik mówi też, że poznaniak to słowo potoczne, a jego odpowiednik niepotoczny to poznanianin (ciekawe, czy ktoś go używa).

Wstyd

2010-11-24T06:37:00.006+01:00

Żeby słoiczków kupionych w drogim, eleganckim sklepie sieci Kuchnie Świata nie musieć nieść dalej w rękach albo w kieszeniach, byliśmy zmuszeni kupić też plastikową torbę, bo sklep darmowych opakowań nie oferuje. Widać mimo pozorów Kuchnie Świata cienko przędą, skoro się uciekają do takiej żenującej oszczędności.

Dopisek
W dodatku, jak na ironię, ta torba to reklamówka Kuchni Świata. Jak na ironię, bo żeby reklamować tę firmę, idąc przez Arkadię z jej reklamówką, musieliśmy za to zapłacić.

Nowy rodzaj wegetarianizmu

2010-11-20T22:12:00.010+01:00

Do tej pory słyszeliśmy o wegetarianizmie absolutnym (je się tylko potrawy roślinne) i względnym (również nabiał). Sklep internetowy frisco wymyślił jeszcze jeden: można też jeść sardele - bo właśnie te rybki wchodzą w skład słynnego sosu Worcestershire, który frisco sprzedaje jako wegetariański:

Dopisek

Albo nie wiedzą, co to jest wegetarianizm, albo co to są sardele. Przypuszczamy, że to drugie.

SOK na zakupach

2010-11-19T20:46:00.005+01:00

Jak wiadomo polska kolej jest w zaniku, więc wcale się nie zdziwiliśmy, spotkawszy wczoraj w godzinach południowych w Auchan przy Modlińskiej w Warszawie dwóch uzbrojonych sokistów robiących niespiesznie zakupy.

Trzeba jakoś zabić czas.

Dopisek
Gdyby ktoś zapytał, co ma SOK do Pszetfurni (... żeby chociaż literówka w napisach na plecach), to pewnie byśmy jakiś pretekst wymyślili, ale nie: mówimy otwarcie - nic nas nie usprawiedliwia.

Funkcjonalność

2010-11-18T06:36:00.011+01:00

W żargonie technicznym, głównie komputerowo-informatycznym, pleni się słowo funkcjonalność mylnie używane zamiast słowa funkcja. Kilka przykładów:

Tak się zastanawiam czy nie przydałaby się informacja w temacie poszczególnych funkcjonalności zegarków Casio,
Od dłuższego czasu w GG10 znajduje się nowa funkcjonalność,
nowe reguły lub funkcje realizujące pewne funkcjonalności dedykowane danemu użytkownikowi (perełka!, stąd),
Wyłączenie funkcjonalności autouruchamiania jest mechanizmem opcjonalnym,
a te nowe funkcjonalności to nie wiem czy to potrzebne,
Podobna funkcjonalność jest w VMware Fusion i Parallels Desktop,
każdy program z pakietu Office rozrastał się w kolejnych wersjach o nowe funkcjonalności.

Tymczasem słowo funkcjonalność - niemające liczby mnogiej - oznacza dobre spełnianie funkcji. Jeśli coś jest funkcjonalne, to jest na przykład łatwe w użyciu (robot kuchenny), wygodne (mieszkanie).

Błędne znaczenie słowa funkcjonalność wdziera się do polszczyzny najprawdopodobniej dlatego, że angielskie functionality to tak zwany fałszywy przyjaciel tłumacza.