Oddziedziczyć

Do tej pory słyszałem to czasem z ust dwóch znajomych pań, matki i córki (błędy językowe też się, no właśnie, dziedziczy). Teraz przeczytałem na papierze:

– Na pewno nie wiesz, gdzie był ten dom? Ten, który oddziedziczyli Quine i Fancourt? – spytał, wkładając spodnie.

na s. 125 w Jedwabniku Roberta Galbraighta (Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2014, przełożyła Anna Gralak, redakcja Małgorzata Grochocka, korekta Anna Kurzyca).

Mancewicz wzuł szlafrok

Stanisław Mancewicz, w Maisons-Lafitte, o czym poinformował w „Tygodniku Powszechnym” numer 47, co tak wygląda w Kindle'u:

Mając w pamięci nasz wpis sprzed półtora miesiąca, mniej byśmy się zdziwili, gdyby S. Mancewicz napisał podczas ubierania szlafroka.

Dopisek
Na wszelki wypadek wyjaśniamy, że wzuwa się buty, laczki, kapcie, bambosze, oficerki itp., a szlafrok można na przykład wdziać.

Szpiedzy, czyli pieprz i sól

Kawałek wzoru pokrywającego ceratę okrywajacą stoliki na korytarzu jednego z warszawskich szpitali:

Zabrakło literki c. Powinno być spices, wtedy całość można by (od biedy) przetłumaczyć jako Przyprawy. Pieprz i sól.

Wsza z WSSE

To są fragmenty obrazka ilustrującego rozmowę o wszawicy. WSSE znaczy Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna.

Dopisek
Z Uniwersalnego słownika języka polskiego PWN:

Dopisek
Dostaliśmy e-mail:

Dziękuję za wnikliwe przeczytanie artykułu. Sama sprawdzałam dziennikarce tekst i wszędzie była poprawna forma. Nie zwróciłam jednak uwagi na starą ikonografikę, którą ktoś zrobił dla mnie dawno temu. A tu taki kwiatek! Warto się ciągle sprawdzać. Serdecznie pozdrawiam. Zawsze wdzięczna za konstruktywne wskazówki
Joanna Narożniak
Rzeczniczka prasowa
WSSE w Warszawie

Artur rozmawia z Kasperem, Franciszek nie ubiera mucetu

„Tygodnik Powszechny” numer 41, wersja kindle'owa:

***

Dziennikarz TP nie rozmawiał z Kasperem, tylko z Kasprem, bo to imię odmienia się jak na obrazku obok (zaczerpniętym ze Słownika gramatycznego języka polskiego, autorstwa Z. Saloniego, M. Wolińskiego, R. Wołosza, W. Gruszczyńskiego i D. Skowrońskiej), co można sprawdzić np. tutaj.

I całe szczęście, że papież nie ubiera mucetu, bo strach pomyśleć, co byśmy wtedy musieli pomyśleć. Żarty żartami, ale ubierać palto, ubierać buty, ubierać mucet to kompromitujący błąd językowy, zwłaszcza dla dziennikarza. Franciszek nie nosi mucetu, nie używa mucetu. Gdyby go ubierał, znaczyłoby to, że coś na nim umieszcza, czymś go ozdabia, jak się na przykład robi z choinką przed Bożym Narodzeniem.

Dopisek
Co to jest mucet, można przeczytać tutaj.

Dopisek
A tu o ubieraniu mówi profesor Bralczyk.

Grand(a)

Janusz Leon Wiśniewski
Grand

Wielka Litera Sp. z o.o.,
Warszawa 2014,
redakcja Helena Sztajn,
korekta Jadwiga Piller i Jadwiga Przeczek,
skład i łamanie Piotr Trzebiecki,
druk i oprawa Abedik S.A.

Że w ładnie wydanej dobrej książce znanego autora ambitne wydawnictwo może zostawić czytelnikowi:

• gość nie końca pewny zaproszenia (s. 41),
• wpatrując się przez (…) oczy (s. 89),
• ona: Zawsze o tym marzyłam. Żeby studiować w Harvardzie...; jej rozmówca: Mojego ojca także (s. 144, 145),
• dotarła do sztokholmskiej UNHCR (…) UNHCR sfinansował jej stypendium (s. 174),
• jesienią sześdziesiątego siódmego (s. 185),
• wzajemne intymne mycie się nawzajem (s. 213),
• Wbiegł po schodami na trzecie piętro (s. 231),
• (…) obudził się szpitalu (s. 241),
• Ruchy Joachima spowolniły (s. 285),

już nas w dzisiejszych czasach polskiego wydawniczego niechlujstwa nie dziwi. Ale żeby puścić dziesiątki niepotrzebnych spacji, i to nie w za dużych odstępach między słowami, tylko wewnątrz słów?!

Jak na przykład na s. 5:

na s. 123:

na s. 159:

czy na s. 313:

Dopisek
Dostaliśmy e-mail:

Ubolewam nad tym bardzo.
I serdecznie przepraszam Czytelniczki/Czytelników.
Janusz L. Wiśniewski, dn. 31.08.2014

Pijalnia koktajlów

Hasłem pijalnia z Uniwersalnego słownika języka polskiego PWN posłużyliśmy się już wczoraj, ale dopiero teraz zauważyliśmy, że zawiera ono błąd:

Dopełniacz liczby mnogiej rzeczownika koktajl to koktajli, nie koktajlów.

Dopisek
W tym samym słowniku w haśle koktajl odmiana jest poprawna.

Dedykowana infolinia ambasady

W dniach poprzedzających kanonizację dwóch papieży Polacy mający telefony komórkowe i przebywający we Włoszech dostawali niespodziewanie (nie wiemy, czy wszyscy) takie SMS-y:

Jako Pszetfurnia mamy w związku z tym kilka pytań, w zasadzie retorycznych.

1. Dlaczego dedykowana, a nie specjalna? Dedykować może ukochanej swój wiersz poeta, rodzinnemu miastu rzeźbę rzeźbiarz. Dedykować znaczy ofiarować, poświęcić. Dedykuje się coś komuś, czemuś.
2. Dlaczego w dniach? Kanonizacja odbyła się 27 kwietnia, nie trwała kilka dni.
3. Dlaczego Kanonizacji, a nie kanonizacji? Kanonizacja to zwyczajne słowo, nie nazwa własna.
4. Dlaczego 25-28/04, a nie 25-28.04? W zapisie dat nie stosuje się ukośników.

Jako użytkownicy telefonów komórkowych jesteśmy ciekawi, czy tych SMS-ów, choć z pewnością ich pomysłodawcy przyświecał dobry cel, nie należy uznać za telefoniczny spam.

Muślina

Bo też muślina magii i bajeczności narzucona na komunę czyniła wszystkie te książki nie tylko strawnymi, lecz nawet cudownymi – przecież chcieliśmy mimo wszystko pięknie żyć.

Jasne, że chcieliśmy. Tylko dlaczego muślina? Ta muślina? Przecież to jest muślin, rodzaj męski.

Zdziwił nas ten błąd, znaleziony w „Książkach”, też w numerze 4, w artykule Marka Bieńczyka będącym popisem giętkości języka i erudycji.

Nowe miasto w Indiach

Wymyśliła je „Polityka” (w numerze 44), a właściwie chyba Jacek Żakowski, wkładając w usta swego rozmówcy takie dwa zdania:

Indyjskie dzieci ulicy, z którymi pracuję w centrum komputerowym w Bangalor, muszą na siebie zarabiać już w wieku trzech lat.

Tylko musimy wybrać: czy chcemy, by sieć nas zabawiła na śmierć i by nami zdalnie sterowała, czy wolimy, by nam służyła, ratując Einsteinów z Bangalor, Rio, Warszawy.

Jest to błąd do trzeciej potęgi, bo:
1) nie ma miasta o nazwie Bangalor,
2) gdyby nawet było, to trzeba by ją odmieniać (w Bangalorze, z Bangaloru),
3) po polsku to miasto nazywa się Bangalur (po angielsku Bangalore).

Ale piękny błąd :)

Jest w pewnym tekście:

sex quality

Powinno być:

sex equality

Korektorska perełka po prostu.

Dopisek
Dla nieznających angielskiego: pierwsze znaczy jakość seksu, drugie – równość płci. Co może jedna literka!

Jak się dawniej listy pisały (2)

Kamienna 19/III

Szanowny Panię!

Kartę odebrałam zaraz jako Pan przyżek co mnię bardzo cieszy i dziękuję za doczymanię słowa ruwnież i nadal proszę być niezmiennym. nię wiem czy wię osoba że ciocia Dąbkowa jest bardzo chora i lęży w Radomiu w szpitalu jóż od soboty bardzo nawet wątpliwie żeby wyzdrowiała. więcej nie mam dzię pisać jak tylko poproszę o odpis pozostaję Ciapcia
w Drugim więcej napiszę bo tu nie mam gdzie

Obraz na pocztówce sygnowany „A. Setkowicz 912”.

U dołu fragment libretta „Halki”: 
O żyj szczęśliwy, żyj, choć nie dla mnie,
Z tą piękną panią raduj się ty!
I czasem tylko pomódl się za mnie,
O Jaśku, Jaśku – błogosławię ci!

Na rewersie (trzy języki!):
Wydawnictwo „POCZTÓWKI” w Krakowie.
Edition des cartes postales polonaises a Cracovie.
Printed in Galicya (Austrya).

Nadawczyni i adresat nieznani. Rok, w którym wysłano pocztówkę, też nieznany.

Pocztówka została uratowana z czeluści składnicy makulatury w latach sześćdziesiątych XX w.

Ulica Siennieńska, Sienieńska, Sieneńska

Już się zabierałem do wytknięcia błędu sfotografowanego w Ostrowcu Świętokrzyskim:

kiedy coś mnie tknęło i zajrzałem do słownika.

Wcześniej, mając żywo w pamięci nazwę ulicy – wywiedzioną od nazwy wsi (niegdyś miasta) Sienno – widniejącą na ścianie ostrowieckiego domu, w którym dawno temu mieszkałem, chciałem tylko napisać, że na pokazanej wyżej tablicy brakuje jednego n – że powinno być Siennieńska. Tymczasem okazało się, że na tablicy nie brakuje litery, przeciwnie: jedna jest niepotrzebna, bo zdaniem autorów słownika przymiotnik od Sienno to sieneński. Bardzo się zdziwiłem. Wcale się za to nie zdziwiłem, kiedy ten sam słownik mi powiedział, że sieneński to również przymiotnik od nazwy włoskiego miasta Siena (wymawia się go [sjeneński], bo [sjena]).

Ulica Siennieńska wciąż jest w najlepsze na internetowych mapach i w ogóle w internecie. Google znalazł ją przed chwilą w 1950 miejscach. Kiedy wpisałem w okienko „ulica Sienieńska”, Google się zdziwił i zapytał Czy chodziło Ci o: "ulica siennieńska"?, i znalazł tylko sześć miejsc. Ulicy Sieneńskiej nie znalazł w ogóle.

Dopisek
A tak pisze samo Sienno (tutaj):

Dopisek
Wytknięcie i tknąć wetknąłem do jednego zdania specjalnie.

Urodziny Carrefour

Nieodmienianie słowa Carrefour to błąd. Żeby się o tym przekonać, wystarczy zajrzeć do słownika ortograficznego, na przykład internetowego, tutaj. Firma Carrefour widać o tym nie wie, bo tak się reklamuje w metrze:

Swoją ignorancję językową potwierdza w internecie:

Aleja Ireny Sendlerowej

Jest od niedawna w Warszawie, tuż obok Muzeum Historii Żydów Polskich.

Przy alei umieszczono tablicę informującą o tym, kim była Irena Sendlerowa.

W tekście na tablicy są niestety dwa błędy.

Skrót m.st. nie powinien mieć spacji w środku.
Szkoły są w Polsce i za granicą.

Łagodnie mówiąc, Miejski System Informacji się nie popisał.

Dopisek
Dla niedowiarków:
– w sprawie m.st. wystarczy zajrzeć do słownika ortograficznego,
– że szkoły znajdujące się w innych krajach, nie w Polsce, są za granicą, a nie zagranicą, można wywnioskować z treści hasła granica na przykład w Uniwersalnym słowniku języka polskiego PWN:

Za granicą «poza krajem, w obcym państwie»
Mieszkać, studiować za granicą.
Jechać, wysłać kogoś itp. za granicę «jechać, wysłać kogoś itp. do obcego państwa, kraju»

Dopisek
Zdjęcie zrobione 23 października:

Że kto wie, czy to nie nasza zasługa? Ależ gdzieżby nam mogła przyjść do głowy taka nieskromna myśl! Przecież za wskazanie błędów i sposobu ich poprawienia dobrze wychowany urząd z pewnością by nam podziękował.

Przedprzedszkolny

Na żoliborskich płotach pojawiły się sympatyczne bannerki i plakaty:

Szkoda tylko, że z błędem:

Skoro zajęcia dla dzieci, które jeszcze nie osiągnęły wieku szkolnego, przygotowujące je do pójścia do szkoły, nazywają się przedszkolne i to jest jedno słowo, to dlaczego miałaby się pisać inaczej nazwa zajęć przygotowujacych dzieci do pójścia do przedszkola? Powinno być: Na zajęciach przedprzedszkolnych.

Dopisek
Ze słownika:
przed-: przedrostek tworzący rzeczowniki, przymiotniki i przysłówki pochodne, zwykle z odcieniem znaczeniowym wyprzedzania w przestrzeni, w czasie, w kolejności, np. przedmowa, przedmówca, przedpłata, przedostatni, przedwczoraj.

Dopisek
Ten sam błąd jest na stronie organizatorów reklamowanych zajęć.

Z Nokia, od Nokia

Ze strony internetowej firmy Nokia można się dowiedzieć, że jej nazwa pochodzi od nazwy rzeki Nokianvirta. Strona miasta Nokia informuje, że dziewiętnastowieczna papiernia Nokia, protoplastka dzisiejszej firmy produkującej telefony, wzięła nazwę od posiadłości ziemskiej Nokia. Tak czy owak, słowo Nokia nie jest skrótowcem, jak na przykład IKEA, i jego nieodmienianie to błąd.

Ten błąd, zapisany wielkimi literami na bannerach wiszących w metrze, niefrasobliwie rozpowszechnia polskie przedstawicielstwo firmy:

Dopisek
Lubią Państwo chałwę z „Odry”? My bardzo. Ale z „Odry”, nie z „Odra”.

Dopisek
Chyba pora, żeby słowo Nokia zauważyli polscy słownikarze.

Kudy

Do zajęcia się tym słowem sprowokował nas Paweł Pollak, który w swym blogu napisał:

W Polsce podatnik ma do czynienia nie z urzędem podatkowym, tylko z Urzędem Wszechwładnym, który z całą surowością ściga go za najdrobniejsze formalne uchybienia. Kudy tam, że obywatel nie chce kombinować, tylko grzecznie płacić podatki. Źle jakiś niejednoznaczny przepis zinterpretował, na formularzu wypełnił nie tę rubrykę co trzeba, spóźnił się jeden dzień ze złożeniem deklaracji – wezwanie, przesłuchanie, domiar, grzywna.

Ponieważ nie ma kudy w żadnym z naszych słowników, nie znalazła też tego słowa wyszukiwarka porad językowych, za pomocą wyszukiwarki PELCRA zagłębiliśmy się w czeluściach Narodowego Korpusu Języka Polskiego, czego rezultat można zobaczyć tutaj.

W naszej pamięci doświadczenie językowe utrwaliło zwrot kudy (tam) komuś/czemuś do kogoś/czegoś, w którym kudy znaczy gdzie. W NKJP kudy też znaczy gdzie, ale również dokąd i o ileż, daleko (np. kudy gorszy – o ileż gorszy, daleko gorszy), tymczasem – jeśli dobrze interpretujemy przytoczony fragment wpisu z blogu – Paweł Pollak rozumie kudy tam jako co z tego. Byłoby to chyba całkiem nowe zastosowanie słowa kudy w polszczyźnie.

Biedrzycka „epicka”

Dziennikarka, która nie potrafi wyrazić swoich myśli po polsku i zaśmieca język niepotrzebnymi anglicyzmami, nie nadaje się do tego zawodu.

epicki lit.
a) «właściwy epice, charakterystyczny dla epiki, traktujący temat rozlegle; opisowy, opowiadający»
 Utwór epicki.
 Wątek epicki.
 Pieśni, rapsody epickie.
 lit. Poemat epicki zob.  poemat w zn. 1.
 teatr. Teatr epicki zob.  teatr w zn. 4.
b) «odnoszący się do epika»
 Twórcy epiccy.

epika ‹fr. epique› lit. «podstawowy (obok liryki i dramatu) rodzaj literacki, obejmujący utwory narracyjne, których świat przedstawiony, ukształtowany w sposób fabularny, prezentowany jest przez narratora»
 Epika ludowa, rycerska.
 Arcydzieło epiki światowej.
 Epika prozaiczna «utwór narracyjny napisany prozą, np. nowela, powieść, opowiadanie»
 Epika wierszowana «utwór narracyjny mający formę wierszowaną, np. epos, poemat epicki»

Wpadka, o której napisała ta pani, to podanie przez czasopismo nieprawdziwej wiadomości. O takiej wpadce można powiedzieć po polsku, że była wielka, straszna, żenująca, kompromitująca, ale nie epicka.

Czego chcą hejterzy od CeZika?

Tantiem, panie CeZik (i panie Piwowarczyk), tantiem. To jest słowo rodzaju żeńskiego, a odmienia się tak:

Wyjaśnienia:
- Pierwszy obrazek pochodzi stąd.
- Drugi obrazek pochodzi ze Słownika gramatycznego języka polskiego autorstwa Zygmunta Saloniego, Marcina Wolińskiego, Roberta Wołosza, Włodzimierza Gruszczyńskiego (Wiedza Powszechna, Warszawa 2007).
- Z CeZikiem rozmawiał Damian Piwowarczyk.

Dopisek
Zmieniliśmy pierwszy obrazek, bo ten, który tu był wcześniej, zniknął z portalu gazeta.pl, na co nam zwrócił uwagę anonimowy komentator.