Ulepek z Nowego Orleanu

Przystanąłem przed rysunkiem Dona Daveya przedstawiającym nowoorleańską St Peter Street nocą, zapatrzyłem się w słowa mint julep …

… i przypomniało mi się, że już dawno miałem zamiar coś o tym napisać.

Mint julep, albo po prostu julep, to amerykański słodki drink z miętą. I co?, powie ktoś. Przecież tego można się dowiedzieć ze słownika angielsko-polskiego. Zgoda, ale kto wie, że słowo julep należało kiedyś do polszczyzny i znaczyło to samo co w słowniku „warszawskim” ulepek?

„Online Etymology Dictionary” wyjaśnia, że julep trafił do języka angielskiego taką drogą: perskie gulab (woda różana) → arabskie julab → łacińskie julapium → starofrancuskie julep, i znaczył wtedy, w czternastym wieku, to samo co w słowniku „warszawskim”. Można chyba przypuszczać, że podobna była droga tego słowa do polszczyzny.

Dopisek
Perskie gulab tkwi też w nazwie znanego i w Polsce indyjskiego deseru gulab jamun:

Szpiedzy, czyli pieprz i sól

Kawałek wzoru pokrywającego ceratę okrywajacą stoliki na korytarzu jednego z warszawskich szpitali:

Zabrakło literki c. Powinno być spices, wtedy całość można by (od biedy) przetłumaczyć jako Przyprawy. Pieprz i sól.

Ale piękny błąd :)

Jest w pewnym tekście:

sex quality

Powinno być:

sex equality

Korektorska perełka po prostu.

Dopisek
Dla nieznających angielskiego: pierwsze znaczy jakość seksu, drugie – równość płci. Co może jedna literka!

Chew ju ewer bin meried?

Tak w czterdziestej piątej sekundzie zwiastuna filmu „Mazurek” mówi (co zapisaliśmy fonetycznie) Paweł Królikowski. Nie widzieliśmy całego filmu, więc nie wiemy, czy to może wynikać ze scenariusza, bo na przykład angielszczyzna postaci granej przez aktora miała być kiepska, czy też powinien mówić poprawnie, a wyszło, jak wyszło.


Mazurek, reż. Julia Kolberger - zwiastun from Studio Munka on Vimeo.

Dla nieznających angielskiego:
W tytułowym pytaniu chodzi nam tylko o ostatnie słowo, które się wymawia merid. W filmie pytanie to znaczy Czy był pan już kiedyś żonaty?

Dopisek
Już wiemy: Stefan, którego gra Paweł Królikowski, mówi po angielsku kiepsko.

Nieprzetłumaczalne?

Jak ktoś przetłumaczy to zgrabnie na angielski, dostanie od nas książkę.

Regulamin
1. Zgrabność ocenimy według własnego widzimisię.
2. Książkę wybierzemy podobnie.
3. Propozycje przyjmujemy do końca kwietnia.

Dworcowa awaria angielskiego

Nasz korespondent terenowy MikouaK przysłał nam z autobusu brnącego przez Podlasie fotkę pstrykniętą na warszawskim Dworcu Wschodnim, która, jak pisze, przedstawia cudeńko na drzwiach tamtejszego kibelka. Dziękujemy!

Failure to apologize znaczy nieprzeproszenie.

Dopisek
Znaleźliśmy tłumacza, który to popełnił. Jest tutaj. Ciekawe, kto go zatrudnił. No i mamy jeszcze jeden dowód na to, że tłumaczenie maszynowe jest ciągle śmiechu warte.

SzALEństwo

Pomysłowe, chyba nam się podoba.

Dopisek
Dla nieznających angielskiego: sale znaczy tu wyprzedaż.

Samokompromitacja

Zainstalowaliśmy sobie na próbę Translatica słownik angielsko-polski i polsko-angielski i od razu natknęliśmy się w nim na taki kwiatek:

Twórcy słownika skalkowali angielski odpowiednik. Zrobili to bezmyślnie, ponieważ samozarozumiałość kłóci się z logiką, bo zarozumiałość sama w sobie jest „samo” – opisuje tego, kto ma tę brzydką cechę, a nie kogoś innego. Jeśli  więc cudzoziemiec zechce sprawdzić w tym słowniku, jak się po polsku nazywa self-conceit, dowie się, że są cztery możliwości, choć czwarta to słowo, które nie istnieje i nie ma sensu:

Zachęceni tym znaleziskiem, zaczęliśmy szperać dalej. Oto, cośmy m.in. zauważyli: samo-brak, samo-nauczony, samo-oprócz (to według autorów słownika rzeczownik, rodzaj męski, zwierzęcy), samo-osobno (to też), samo-odsetki, samo-odważny, samozapominalski. Na tym nam się odechciało szperania.

Dopisek
Translatica słownik angielsko-polski i polsko-angielski to nie bezpłatny program w wersji beta, tylko produkt komercyjny, sprzedawany przez PWN już chyba od dwóch lat.

Winner of Gulag

Dzięki Twitterowi, Radosławowi Sikorskiemu i Carlowi Bildtowi dowiedzieliśmy się, że brytyjskie wydanie nowej książki Anne Applebaum ma wspaniałą okładkę. Rzeczywiście, okładka robi wrażenie. Psuje je niestety błąd: Winner of the Pulitzer Prize-winning Gulag znaczy Zdobywczyni wyróżnionej Nagrodą Pulitzera książki Gułag. Powinno być oczywiście: Autorka wyróżnionej Nagrodą Pulitzera książki Gułag.

Made in D.P.R. of Korea

Relikt kuchenny

Dopisek
DPR to Democratic People's Republic, w Polsce zwana Republiką Ludowo-Demokratyczną.

Fejsbukowe lajki jeszcze raz

Oto jaskrawy przykład (źródło) tego, o czym już pisaliśmy dwa lata temu:

Sam Facebook, kiedy za jego pośrednictwem podzieliliśmy się tą smutną wiadomością ze znajomymi, też się z niej ucieszył:

choć tam, skąd ją zaczerpnęliśmy, jest Poleć.

Podpaski Alvays

W Auchan przy Modlińskiej w Warszawie:

One się nazywają i always się nazywały Always.

Dopisek
Dla nieznających angielskiego: always znaczy zawsze.

Cider archiwalny

W upalny dzień nie ma to jak cydr, więc kiedy zobaczyliśmy w Marksie i Spencerze butelki z taką piękną etykietą:

w dodatku po promocyjnej cenie, nie musieliśmy się zastanawiać. W domu odkryliśmy na tylnej etykiecie nalepkę wyjaśniającą, cośmy kupili:

Wyjaśniającą po niby-polsku, bo:

• nie ma w polszczyźnie słowa cider,
• cydr nie może być archiwalny; słowo vintage może tu znaczyć tradycyjny, klasyczny, szlachetny, ale nie archiwalny,
• szarża to atak, stopień wojskowy albo przesadne działanie; na nalepce chyba chodzi o numer partii albo coś w tym rodzaju, czyli pewnie o liczbę w prawym dolnym rogu tylnej etykiety:

Mimo wszystko Somerset Vintage Cider nam smakował.

Dopisek
O innej nalepce Marksa i Spencera pisaliśmy w zeszłym roku.

Tłumacka fantazja

Autorka napisała:

My baby’s vibrating bouncy seat broke yesterday, so now my “top of the drawer” toy is wrapped in a receiving blanket and tucked into the side of the car seat. Desperate times call for desperate measures.

Tłumaczka oddała to tak:

Wczoraj popsuł się wibrujący leżaczek i teraz ta najcenniejsza zabawka tkwi owinięta w kocyk, przyczepiona na tylnym siedzeniu auta. Trudne czasy wymagają odważnych decyzji.

My byśmy zrobili to na przykład tak:

Wczoraj popsuł się wibrujący leżaczek. Zastąpiłam go samochodowym fotelikiem, w którego róg wetknęłam owiniętą w kocyk swoją ulubioną wibrującą zabawkę. Potrzeba jest matką wynalazków!

Czy early adopter to nowinkarz?

Powstały pół wieku temu w USA i coraz częściej spotykany termin early adopter anglojęzyczne słowniki definiują następująco: 

• one of the first people or organizations to make use of a new technology,
• a person who uses a new product or technology before it becomes widely known or used,  
• a person, organization, or institution that begins using a new technology at or near the time of its introduction in the market place, rather than waiting to see if it will be successful,          
• consumer that buys new products, technologies, or assumes new life styles, habits, and practices,             
• a person who uses a new form of technology from the onset of its development, incorporating it into his or her lifestyle.

Polski  nowinkarz to:

• ten, kto łatwo, chętnie przyjmuje i wprowadza rzeczy nowe, nieznane, szczególnie nowe prądy, kierunki (Uniwersalny słownik języka polskiego PWN),                       
• ktoś, kto łatwo i chętnie przyjmuje i wprowadza nowinki artystyczne, literackie, techniczne itp. (Inny słownik języka polskiego PWN).                

Choć ISJP dodaje, że jest to słowo czasem używane z odcieniem lekceważenia, wydaje nam się, że chyba już coraz rzadziej i że można go używać – w razie potrzeby z jakimś określeniem, na przykład techniczny (nowinkarz techniczny) – chcąc przetłumaczyć early adoptera na polski.

Zakaz siadania

Tabliczka na murku przed wejściem do centrum handlowego Arkadia w Warszawie

w sierpniu 2010 roku:

i kilka dni temu:

Wyczyścili. A tak się ktoś wykazał...

Dopisek
Dla nieznających angielskiego: shit znaczy tu s..ć, sit – siadać.

Eataliano

Ulica Świętokrzyska w Warszawie:

Pomysłowe.

Dopisek
Dla nieznających angielskiego: eat znaczy jeść, czyta się [it].

Dopisek
Wyrażenie pizza italiano to błąd, bo słowo pizza jest w języku włoskim rodzaju żeńskiego, a przymiotnik italiano – męskiego. Powinno być pizza italiana, a więc Pizza Eataliana.

Anna Austriaczka z Tarnowa, kalkucka prostytutka, w wierszu Kiplinga

Ciekawostka. Choć ma niewiele wspólnego z tematyką naszego blogu, postanowiliśmy o niej napisać, bo może się komuś przyda. Natrafiliśmy na nią przypadkiem, w książce Alberta Frieda The Rise and Fall of the Jewish Gangster in America (Columbia University Press 1993).

Na stronie 64, powołując się na artykuł zamieszczony w listopadzie 1909 roku w „McClure's Magazine” (George Kibbe Turner, The Daughters of the Poor), Fried przytacza (z błędami, o czym dalej; zaznaczamy je na czerwono) fragment wiersza Rudyarda Kiplinga The Ballad of Fisher's Boarding House, w którym występuje Anne of Austria:

From Tarnau in Galicia

to Juan Bazar she came,

To eat the bread of infamy

And take the wages of shame. 

Dopisek
Cały wiersz przeczytać i przekonać się, że Kipling napisał trochę inaczej:

From Tarnau in Galicia

To Jaun Bazaar she came,

To eat the bread of infamy

And take the wage of shame. 

można na przykład tutaj.
Do książki Frieda (wydanie z 1980 roku) można zajrzeć tutaj.
Artykuł Turnera można przeczytać tu

Dopisek
Sami już nie wiemy, czy napisał Bazar, czy Bazaar. W różnych miejscach jest różnie.

Skuter w Ameryce

Scooter znaczy tam (i nie tylko tam) skuter, ale i hulajnoga. Ci, co mówią po angielsku, powinni nam zazdrościć tego pięknego słowa. Ciekawe, kto je wymyślił. Może Państwo wiedzą? Nasze słowniki etymologiczne o tym milczą.

Przyszedł nam do głowy pudding bananowy

Spokojnie, dalej rymów nie będzie.

No więc przyszedł i znaleźliśmy w internecie filmik demonstrujący, jak się taki pudding robi. W dwudziestej dziewiątej sekundzie narratorka mówi:

... simmer two inches of water...

a my wtedy widzimy na ekranie tłumaczenie na polski:

Błędne tłumaczenie, bo inch to cal, czyli 2,54 cm, więc two inches (dwa cale) to nie dwa centymetry, tylko pięć centymetrów. 

Można też mieć zastrzeżenia do przetłumaczenia simmer jako zagotować, bo simmer to nie gotowanie w ogóle, lecz powolne, na wolnym ogniu.

Dopisek

Damy znać, jak nam ten pudding wyszedł. Na razie szukamy potrzebnej do niego skrobi kukurydzianej. Może Państwo wiedzą, gdzie ją można kupić w Warszawie?

Dopisek
Pudding się nie udał – w ogóle nie zgęstniał. Nie mamy pojęcia dlaczego.