Różnica przeciwprostokątnej i przyprostokątnej

Z hasła różnica w Multimedialnym słowniku szkolnym PWN (wersja 2.0):

Zaraz, zaraz. To przeciwprostokątna i przyprostokątna są liczbami? Czyżby? A może jednak bokami trójkąta, czyli odcinkami?

Ten sam błąd jest w Innym (nie spodziewaliśmy się, że aż tak) słowniku języka polskiego PWN pod red. M. Bańki (Warszawa 2000).

Żebyśmy się nie mieli czego czepiać, powinno być: Różnica długości przeciwprostokątnej i przyprostokątnej wynosi …

Nowości Poradni językowej PWN

Żeby móc się o nich na bieżąco dowiadywać, teraz trzeba sobie zaprenumerować newsletter:

co wymaga podania adresu e-mailowego i wyrażenia zgody na otrzymywanie różnych innych informacji, nie tylko porad językowych i nie tylko od WN PWN.

Do niedawna, chyba jeszcze we wrześniu, poradniane nowości były udostępniane za pomocą kanału RSS, którego już się jednak na stronie poradni nie znajdzie, choć wciąż można znaleźć w internecie (tutaj) wyliczane właśnie przez PWN zalety tego sposobu dostarczania informacji:

• użytkownik pilnuje swojej prywatności (nie musi podawać swoich danych, np. adresu e-mail),
• sam decyduje kiedy informacja dotrze do niego (kiedy sprawdzi, czy w serwisie pojawiły się nowe wiadomości),
• ma pewność, że otrzyma informację o każdej aktualizacji serwisu (nie umknie mu więc żadna wiadomość),
• unika oglądania natarczywych reklam i innych elementów reklamowych (trafia bezpośrednio do treści wiadomości, pomijając strony główne),
• gromadząc interesujące go kanały w jednym miejscu, oszczędza czas (może więc zapoznać się z większą liczbą interesujących informacji).

Żeby mimo wszystko móc nadal pokazywać w Pszetfurni (na prawym pasku) ostatnie nowości z poradni, poszperaliśmy i znaleźliśmy pośrednika, który w tym pomaga. Dzięki niemu wciąż mamy kanał RSS do Poradni językowej PWN:

http://page2rss.com/rss/942ec5aca2ff274766d2e01e83257773

który Państwo też mogą wykorzystać.

Ukryli „Doroszewskiego”

Wydawnictwo Naukowe PWN ukryło. Internetową wersję jedenastotomowego Słownika języka polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego.

Dwa lata temu cieszyliśmy się, tutaj, że umieściło ją w internecie. Słownik był dostępny pod adresem http://doroszewski.pwn.pl/. Już nie jest, a w każdym razie nie bezpośrednio. Ten link prowadzi teraz do strony http://sjp.pwn.pl/, na której jest okienko wyszukiwania. Kiedy się za jego pomocą poszuka jakiegoś słowa, na trzecim miejscu wśród wyników (znalezionych w różnych PWN-owskich źródłach) pojawi się stosowne hasło ze słownika Doroszewskiego, które trzeba kliknąć, żeby się wreszcie dostać do całego słownikowego artykułu hasłowego. Gdzie teraz są skany części wstępnych słownika i poszczególnych tomów, tabel fleksyjnych i wykazu źródeł, udostępnione w internecie w 2012 roku – nie mamy pojęcia. Ich brak uniemożliwia pełne zrozumienie artykułów hasłowych.

„Uszczerbki” w dopełniaczu

… czyli błąd w Uniwersalnym słowniku języka polskiego PWN, papierowym (2003) i komputerowym (2004):

Słownik nam wmawia, że uszczerbki w dopełniaczu to … uszczerbki, ale nie damy się nabrać, bo ze szkoły pamiętamy, że mianownik kto co uszczerbki, ale dopełniacz kogo czego uszczerbków.

Gdzie się podziało „spowolnieć”?

Tutaj go nie ma:

Owszem, jest spowolnić, ale to przecież nie to samo, bo znaczy zmniejszyć szybkość czegoś, a spowolnieć to stać się powolnym.

Nie ma też spowolnieć w naszym Uniwersalnym słowniku języka polskiego PWN, papierowym (2003) i komputerowym (2004), w Innym słowniku języka polskiego PWN (2000), w Multimedialnym słowniku szkolnym PWN (2006) ani w Słowniku współczesnego języka polskiego Wydawnictwa Wilga (2009).

Kto wie, czy to nie przez tę słownikową niechęć do spowolnieć znalazło się w książce Janusza Leona Wiśniewskiego Grand zdanie Ruchy Joachima spowolniły.

Dopisek
Jest spowolnieć w dwóch naszych słownikach ortograficznych, jest u Doroszewskiego.

Błąd w słowniku PWN

Wielki multimedialny słownik angielsko-polski i polsko-angielski PWN-Oxford, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007, hasło fewer:

Powinno być his visits to her grew fewer.

Dopisek
Dla nieznających angielskiego: his visits to her grew fewer znaczy (dosłownie) jego wizyty u niej stawały się coraz rzadsze; he visits to her grew fewer znaczy on wizyty u niej stawały się coraz rzadsze.

Dopisek 
W papierowym wydaniu słownika (2002) tego błędu nie ma.

Pijalnia koktajlów

Hasłem pijalnia z Uniwersalnego słownika języka polskiego PWN posłużyliśmy się już wczoraj, ale dopiero teraz zauważyliśmy, że zawiera ono błąd:

Dopełniacz liczby mnogiej rzeczownika koktajl to koktajli, nie koktajlów.

Dopisek
W tym samym słowniku w haśle koktajl odmiana jest poprawna.

Nowości w Poradni Językowej PWN

Tak tam było przed chwilą, dwudziestego dziewiątego października, i tak jest od pięciu miesięcy.

Może Państwo wiedzą, jak skłonić Wydawnictwo Naukowe PWN, żeby coś z tym zrobiło – żeby to rzeczywiście były nowości?

Dopisek
Jeden z naszych czytelników napisał już w tej sprawie do prof. Mirosława Bańki, który poradnię prowadzi, oraz do jego dwóch poradnianych współpracowników: prof. Jerzego Bralczyka i dra Jana Grzeni, a także do Doroty Szczęsnej, Koordynatorki ds. Internetu w WN PWN. Ciekawe, czy to coś da.

Dopisek
Dało.

Dopisek
30.10.2013 – znowu nie działa.
4.11.2013 – nadal nie działa.
9.11.2013 – wciąż nie działa.
18.11.2013 – od kilku dni działa, ale nie jak kiedyś, na bieżąco, tylko rano pojawiają się pytania i odpowiedzi z poprzedniego dnia.

Mieć na nazwisko

Wielki słownik poprawnej polszczyzny PWN pod redakcją Andrzeja Markowskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006, hasło nazwisko:

Uniwersalny słownik języka polskiego PWN pod redakcją Stanisława Dubisza, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003, hasło nazwać się – nazywać się:

Inny słownik języka polskiego PWN pod redakcją Mirosława Bańki, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000, hasło nazwisko:

Internetowa poradnia językowa Wydawnictwa Naukowego PWN, odpowiedź z 11.04.2003 r.:

Profesor Bańko jest językowym liberałem, dla którego najważniejszy jest uzus i korpus, my skłaniamy się ku poglądowi, że błąd powtórzony tysiąc razy nie przestaje być błędem. A co ma zrobić uczeń, u którego na półce stoi WSPP i USJP albo ISJP? Oprzeć się na autorytecie redaktorów? Wszyscy są profesorami. Na autorytecie wydawnictwa? Wszystkie słowniki wydało WN PWN. Uwierzyć słownikowi nowszemu, bo skoro nowszy, to pewnie unieważnia rozstrzygnięcia starszych?

Może by się Szanowni Panowie Profesorowie dogadali?

Dopisek
Niech się językoznawcy sprzeczają w swoich specjalistycznych czasopismach, na konferencjach, w prywatnych rozmowach – nie w słownikach, bo to mąci w głowach ich użytkownikom.

Samokompromitacja

Zainstalowaliśmy sobie na próbę Translatica słownik angielsko-polski i polsko-angielski i od razu natknęliśmy się w nim na taki kwiatek:

Twórcy słownika skalkowali angielski odpowiednik. Zrobili to bezmyślnie, ponieważ samozarozumiałość kłóci się z logiką, bo zarozumiałość sama w sobie jest „samo” – opisuje tego, kto ma tę brzydką cechę, a nie kogoś innego. Jeśli  więc cudzoziemiec zechce sprawdzić w tym słowniku, jak się po polsku nazywa self-conceit, dowie się, że są cztery możliwości, choć czwarta to słowo, które nie istnieje i nie ma sensu:

Zachęceni tym znaleziskiem, zaczęliśmy szperać dalej. Oto, cośmy m.in. zauważyli: samo-brak, samo-nauczony, samo-oprócz (to według autorów słownika rzeczownik, rodzaj męski, zwierzęcy), samo-osobno (to też), samo-odsetki, samo-odważny, samozapominalski. Na tym nam się odechciało szperania.

Dopisek
Translatica słownik angielsko-polski i polsko-angielski to nie bezpłatny program w wersji beta, tylko produkt komercyjny, sprzedawany przez PWN już chyba od dwóch lat.

VSOP, czyli stara, czysta koniak

Uniwersalny słownik języka polskiego PWN (2004):

Antytalencie

To antytalencie. Dlaczego niektórzy tak mówią? Bo im się łączy (kontaminuje, krzyżuje) antytalent i beztalencie. Choć przed chwilą Google znalazł antytalent w 66 700, a antytalencie aż w 40 800 miejscach, Wielki słownik poprawnej polszczyzny PWN (2006) tego (błędu?) nie zauważa, nie ma też antytalencia w żadnym innym z naszych licznych słowników.

Dopisek
W tych 40 800 miejscach są też z pewnością miejscownik i wołacz rzeczownika antytalent: Rozmawiały o jego antytalencie do języków. Zuza, ty kuchenny antytalencie! O Iksińskim, tym muzycznym antytalencie, nawet wspominać nie warto.

Co ma „rusz” do „raz”?

Uniwersalny słownik języka polskiego PWN (2003), hasło raz, znaczenie drugie:

No właśnie – dlaczego w tym słowniku wyrażenie co rusz znalazło się w haśle raz?

I jeszcze jedno. Czy co i raz to na pewno to samo co co raz?  A może to samo co coraz albo coraz to?

„Doroszewski” w sieci

Tutaj.

To słownik wciąż bardzo przydatny – dla pisarzy, tłumaczy, redaktorów, językoznawców. Brawo, PWN! Choć korzystamy z wersji na CD, sprzed piętnastu lat, cieszymy się, bo ta ma swoje zalety.

Dopisek
Profesora z pewnością by zmartwiły wielkie litery J i P w tytule.

Dopisek
Słownik już nie jest dostępny bezpośrednio. Piszemy o tym tutaj.

Tybinga to Włochy

Tak w każdym razie informuje zestawienie Polskie odpowiedniki wybranych obcych nazw miejscowych zamieszczone w elektronicznej Powszechnej encyklopedii PWN (wersja 1, Wydawnictwo Naukowe PWN SA 2007):

A jakby tak wydawnictwo zechciało zrobić choć raz użytek z możliwości aktualizacji on-line, którą teoretycznie dają dwa kliknięcia: Narzędzia, Aktualizacja internetowa? Teoretycznie, bo choć wiele można by w encyklopedii zaktualizować i poprawić, po tych dwóch kliknięciach zawsze się pokazuje komunikat:

Pajsa

Ta pajsa, rodzaj żeński. Tak mówi Wielki słownik ortograficzny PWN (2010), tak mówi Wielki słownik ortograficzno-fleksyjny (Bertelsmann Media 2001), tak mówi Słownik ortograficzny języka polskiego (Muza 2001, 2005, 2006).

Jest to nazwa jednostki monetarnej Bangladeszu, Birmy (Myanmaru), Indii, Nepalu, Pakistanu, choć WSO PWN twierdzi, że tylko Birmy.

Pajsa pojawia się wielokrotnie w książce Aravinda Adigi Między zabójstwami (Prószyński i S-ka 2009, przełożyła Agnieszka Barbara Ciepłowska, redakcja Ewa Witan, korekta Andrzej Massé) – wszędzie błędnie (ale konsekwentnie!), jako ten pajs.

Dopisek
W elektronicznej Powszechnej encyklopedii PWN (2007) – galimatias:

• Bangladesz: taka = 100 pajsa (w innym miejscu: paisa),
• Birma: kyat (kiat) = 100 pya (pia),
• Indie: rupia indyjska = 100 pajsa,
• Nepal: rupia nepalska = 100 pajsa,
• Pakistan: rupia pakistańska = 100 pajsa.

Dwóch didżejei

Dopuszczoną przez WSO PWN formę DJ-ei:

profesor Mirosław Bańko łagodnie nazwał niefortunną. My byśmy powiedzieli, że to po prostu błąd.

Dopisek
Ten błąd jest też w internetowej wersji słownika.
 

Olaboga, tylko „bloga”

Pamiętają Państwo nasz wpis Chwała Bogu można „blogu”...? Już nie można. Najnowszy (2010) WSO PWN dopuszcza tylko jedną formę:

Dopisek
Prosimy zajrzeć do komentarzy.
 

Błąd w słowniku ortograficznym PWN

Tak jest w słowniku internetowym i w Wielkim słowniku ortograficznym PWN – papierowym i elektronicznym – wydanym w ubiegłym roku.

Można by to poprawić na przykład tak: Rzeczowniki zakończone na -ja występujące po (...) albo, dla uniknięcia dwuznaczności, tak: Rzeczowniki zakończone na -ja, które występuje po (...), albo jeszcze inaczej: Rzeczowniki z końcówką -ja występującą po (...).

W porównaniu z poprzednim wydaniem słownika poprawiono w tych zdaniach interpunkcję, co świadczy o tym, że ktoś się nad nimi zastanawiał. Tego błędu jednak nie zauważył.
 

Nowości w Pszetfurni

Dwie:

• strona internetowa profesora Mirosława Bańki - dodaliśmy ją do działu Różności w Polszczyźnie w sieci,

• najnowsze odpowiedzi w Poradni Językowej PWN - ich tytuły pokazują się pod wyszukiwarką porad na prawym pasku; wystarczy kliknąć, żeby się przenieść do poradni.